10 Cách Tống Đờm Ra Khỏi Cổ Họng Nhanh Chóng và Hiệu Quả

Bài viết dưới đây tổng hợp 10 cách tống đờm ra khỏi cổ hiệu quả — từ kỹ thuật vật lý trị liệu hô hấp, thức uống hỗ trợ đến các mẹo đơn giản tại nhà — giúp bạn làm sao để khạc đờm ra nhanh và đúng cách.

Nguyên tắc "vàng" để tống đờm hiệu quả: Làm loãng và đẩy ra

Trước khi áp dụng bất kỳ phương pháp nào, cần hiểu rõ một nguyên tắc cốt lõi: Đờm đặc, dính sẽ rất khó để tống ra ngoài. Cố gắng khạc mạnh khi đờm còn đặc quánh giống như cố đẩy một cái nút cao su qua ống hẹp - không hiệu quả mà còn gây hại.

Hai bước điều trị chuẩn khoa học

Bước 1 – Làm loãng đờm:

• Uống đủ nước ấm (ít nhất 2 lít/ngày)

• Làm ẩm không khí xung quanh (máy tạo độ ẩm, xông hơi)

• Dùng các loại thức uống thảo dược có tính làm loãng đờm

Bước 2 – Đẩy đờm ra ngoài:

• Kỹ thuật ho có kiểm soát

• Vật lý trị liệu hô hấp (vỗ rung, dẫn lưu tư thế)

• Thở chu kỳ chủ động (ACBT)

⚠️ Cảnh báo quan trọng: "Việc cố gắng gằn giọng, khạc mạnh khi đờm còn đặc không chỉ không hiệu quả mà còn có thể làm tổn thương niêm mạc cổ họng, gây chảy máu và viêm nặng thêm."

10 cách tống đờm ra khỏi cổ họng nhanh chóng và hiệu quả

1. Kỹ thuật ho có kiểm soát (Controlled Coughing)

Cách tống đờm ra khỏi cổ hiệu quả nhất chính là kỹ thuật ho có kiểm soát — phương pháp được các bác sĩ vật lý trị liệu hô hấp khuyến nghị hàng đầu.

Hướng dẫn thực hiện:

1. Ngồi thẳng trên ghế, hai chân chạm sàn, người hơi ngả về phía trước, thư giãn vai

2. Hít vào thật sâu bằng mũi, chậm và đều, để không khí lấp đầy phổi

3. Nín thở 2-3 giây (đóng thanh môn để tạo áp lực)

4. Ho mạnh 2 lần liên tiếp với miệng mở:

   • Lần 1: Ho ngắn, nhẹ → làm "bong" đờm ra khỏi thành phế quản

   • Lần 2: Ho mạnh và dài hơn → đẩy đờm từ phế quản lên họng và ra miệng

5. Nhổ đờm ra khăn giấy hoặc cốc đựng, không nuốt lại​

6. Hít vào nhẹ nhàng qua mũi để phục hồi — tránh hít nhanh vì có thể đẩy đờm trở lại​

Lưu ý: Thực hiện tốt nhất vào buổi sáng sau khi thức dậy và sau khi đã uống nước ấm 10-15 phút.

2. Kỹ thuật thở chu kỳ chủ động (ACBT – Active Cycle of Breathing Technique)

Kỹ thuật thở chu kỳ chủ động là phương pháp vật lý trị liệu hô hấp tiên tiến, giúp tống đờm ra khỏi cổ cho người lớn mắc các bệnh hô hấp mãn tính như COPD, giãn phế quản.

Chu trình 3 bước (lặp lại 3-4 lần):​

Bước 1 – Thở có kiểm soát (Breathing Control):​

• Thở nhẹ nhàng, chậm rãi, tự nhiên

• Thư giãn vai và cơ ngực

• Thực hiện 5-10 nhịp thở

Bước 2 – Căng giãn lồng ngực (Thoracic Expansion Exercises):​

• Hít vào thật sâu, mở rộng tối đa lồng ngực

• Nín thở 3 giây để không khí len vào phía sau đờm

• Thở ra nhẹ nhàng

• Lặp lại 3-5 lần

Bước 3 – Thở ra mạnh – Hà hơi (Huffing):

• Hít thật sâu, nín thở 2-3 giây

• Tròn miệng, hà hơi đẩy mạnh dòng khí ra ngoài (giống như "làm mờ kính") — khác với ho thông thường

• Thực hiện 1-2 lần, nếu cảm thấy đờm lên thì ho khạc ra

Ưu điểm: Không gây mệt như ho thông thường, phù hợp cho người suy nhược, cao tuổi.

3. Vỗ rung long đờm – Kỹ thuật vật lý trị liệu (Cần người hỗ trợ)

Cách vỗ lưng cho ra đờm là kỹ thuật vật lý trị liệu đã được kiểm chứng lâm sàng, rất hiệu quả cho cả người lớn lẫn trẻ em.

Chuẩn bị:

• Thực hiện lúc bụng đói hoặc ít nhất 1,5 giờ sau bữa ăn

• Thời điểm tốt nhất: Buổi sáng sớm khi đờm tích lũy nhiều nhất sau 1 đêm nằm ngủ

• Có thể thực hiện sau khi khí dung 15-20 phút để thuốc làm loãng đờm trước

Tư thế người được vỗ:

• Người lớn: Ngồi cúi về phía trước (tựa vào gối hoặc bàn), hoặc nằm nghiêng sang một bên

• Trẻ nhỏ: Nằm nghiêng, ngồi cúi đầu về phía trước, hoặc bế vác lên vai

• Nguyên tắc: Đầu thấp hơn ngực để tận dụng trọng lực dẫn lưu đờm xuống phía họng

Kỹ thuật thực hiện:

1. Khum bàn tay lại tạo khoảng rỗng ở giữa lòng bàn tay (không để tay thẳng — sẽ gây đau)

2. Dùng lực cổ tay (không phải cánh tay) vỗ vào lưng

3. Vị trí vỗ: Vùng lưng từ ngang phổi lên vai (dưới lên trên), tập trung vùng giữa hai bả vai

4. Vỗ theo nhịp đều, tạo âm thanh "bộp bộp" — cảm giác lồng ngực rung theo từng nhịp

5. Thực hiện 10-15 phút, sau đó khuyến khích người bệnh ho khạc ra

⚠️ Lưu ý: Kỹ thuật này chỉ áp dụng khi ho có đờm, không dùng cho ho khan. Không vỗ khi trẻ vừa ăn xong.​

4. Uống thật nhiều nước ấm

Uống gì để tống đờm ra ngoài? Câu trả lời đơn giản nhất chính là nước ấm.

Cơ chế:​

• Nước giúp làm loãng đờm từ bên trong, phá vỡ cấu trúc gel dính của đờm

• Dịch nhầy khi được "pha loãng" sẽ trượt dễ dàng hơn và dễ khạc ra

Cách thực hiện:

• Uống 2-3 lít nước ấm mỗi ngày (nước lọc, nước súp, trà thảo dược)

• Uống ngay khi thức dậy buổi sáng (1-2 ly nước ấm 200-300ml) giúp làm lỏng đờm tích trong đêm

• Nhâm nhi từ từ, không uống một hơi

• Tránh nước lạnh — nhiệt độ thấp co mạch, tăng tiết đờm​

5. Súc họng bằng nước muối ấm

Cách long đờm nhanh nhất tại chỗ chính là súc họng nước muối ấm — phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả khoa học đã chứng minh.

Cơ chế:​

• Muối có tác dụng thẩm thấu ngược, kéo nước từ niêm mạc ra, giúp làm loãng đờm bám trên thành họng

• Nước muối giảm viêm, sát khuẩn, làm sạch vi khuẩn và đờm

Hướng dẫn thực hiện:​

1. Pha ½ thìa cà phê muối (khoảng 2,5ml) vào 1 cốc nước ấm 240ml

2. Nhấp một ngụm vừa, ngửa đầu ra sau

3. Súc họng sâu 15-30 giây, tạo âm "gargle" để nước muối tiếp xúc đờm

4. Nhổ ra, không nuốt

5. Thực hiện 3-4 lần mỗi ngày

Mẹo: Có thể thêm 1/4 thìa baking soda để tăng tác dụng kiềm hóa, trung hòa axit kích thích họng.​

6. Uống các loại trà thảo dược nóng

Cách đẩy đờm ra khỏi họng bằng thức uống ấm kết hợp với thảo dược vừa dễ thực hiện vừa giúp làm dịu cổ họng hiệu quả.

Các loại trà gợi ý:

Trà gừng mật ong:

• Nguyên liệu: 3-5 lát gừng tươi + 1 thìa mật ong + 240ml nước sôi để nguội bớt

• Cơ chế: Gingerol trong gừng có tính kháng viêm mạnh; mật ong bao phủ niêm mạc họng, giảm kích ứng và làm loãng đờm​

• Liều dùng: 2-3 lần/ngày​

Trà chanh mật ong:

• Cơ chế: Axit citric trong chanh giúp làm loãng đờm; mật ong làm dịu cổ họng​

• Cách pha: Nửa quả chanh + 1 thìa mật ong + nước ấm 240ml

Trà bạc hà:

• Tinh dầu menthol giúp thông mũi, giãn phế quản nhẹ, làm dịu đường thở​

• Phù hợp khi đờm kèm nghẹt mũi

Lưu ý: Để trà ở nhiệt độ ấm (50-60°C), không quá nóng để tránh bỏng niêm mạc.

7. Ăn các món nóng, dạng lỏng

Cơ chế:

• Hơi nóng bốc lên trực tiếp làm ẩm và long đờm ở họng

• Chất lỏng nóng giúp làm loãng đờm từ bên trong

Các món gợi ý:​

Súp gà nóng:

• Nghiên cứu cho thấy súp gà có hoạt chất kháng viêm nhẹ, giảm tiết dịch nhầy​

• Hơi nóng khi ăn thông mũi, làm loãng đờm

Cháo hành tía tô:

• Hành có tính kháng khuẩn; tía tô theo Đông y có tác dụng tán phong hàn, trị ho đờm

• Cháo nóng loãng giúp cổ họng dễ chịu

Cháo gừng:

• Gừng kết hợp cháo nóng — giải cảm, long đờm, làm ấm họng

Lưu ý: Ăn chậm, từng thìa nhỏ để tận dụng tối đa hơi nóng.

8. Xông hơi mũi họng

Cách tống đờm ra khỏi cổ bằng xông hơi hoạt động theo nguyên lý trực tiếp nhất: đưa hơi ẩm nóng vào thẳng đường hô hấp.

Cơ chế:

• Hơi nước nóng làm loãng dịch nhầy đặc ở mũi, họng, phế quản

• Tăng độ ẩm niêm mạc, giúp đờm trơn và dễ chuyển động hơn

Hướng dẫn thực hiện:​

1. Đun sôi nước, đổ vào bát lớn

2. Thêm 5-7 giọt tinh dầu khuynh diệp, tràm hoặc bạc hà (tùy chọn — tinh dầu eucalyptus giãn phế quản nhẹ)

3. Cúi mặt cách bát 25-30cm, trùm khăn lên đầu tạo "lều hơi"

4. Hít hơi nước từ từ qua mũi và miệng, xen kẽ

5. Thực hiện 10-15 phút, 2-3 lần/ngày

⚠️ Lưu ý an toàn:

• Không để trẻ nhỏ xông một mình

• Không xông quá 20 phút/lần

• Sau xông, hơi ẩm giúp đờm loãng — nên kết hợp ngay với kỹ thuật ho có kiểm soát để tống đờm ra​

9. Sử dụng máy tạo độ ẩm (Humidifier)

Cơ chế:​

• Không khí khô (đặc biệt khi ngủ phòng điều hòa) làm khô niêm mạc đường thở, khiến đờm trở nên đặc quánh và bám chặt hơn

• Máy tạo độ ẩm duy trì độ ẩm không khí 50-60%, giúp niêm mạc luôn đủ ẩm và đờm không bị khô cứng

Hướng dẫn sử dụng:

• Đặt máy trong phòng ngủ, bật trước khi đi ngủ 30 phút

• Duy trì độ ẩm 50-60% (dùng máy đo độ ẩm kèm theo)

• Vệ sinh máy thường xuyên (2-3 lần/tuần) để tránh nấm mốc

Đặc biệt hữu ích cho:

• Người ngủ phòng điều hòa nhiều giờ

• Trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ

• Người bị ho có đờm kéo dài do không khí khô

10. Kê cao gối khi ngủ

Cơ chế:

Đây là phương pháp thụ động nhưng cực kỳ quan trọng, đặc biệt với người bị chảy dịch mũi sau hoặc trào ngược dạ dày:

• Khi nằm ngang, dịch nhầy từ mũi chảy xuống họng và tích tụ trong đêm, gây vướng đờm và ho vào sáng sớm

• Kê cao đầu 15-20cm tận dụng trọng lực, hạn chế dịch nhầy chảy ngược xuống họng

• Giảm nguy cơ trào ngược axit dạ dày — một nguyên nhân phổ biến gây đờm mãn tính

Cách thực hiện:

• Dùng 2 gối hoặc gối hình nêm chuyên dụng

• Đặt gối dưới phần đầu VÀ vai (không chỉ đầu — tránh gập cổ gây đau)

• Góc nâng lý tưởng: 30-45 độ

11. Sử dụng thuốc long đờm (Nếu cần)

Kỹ thuật ho khạc đờm sẽ hiệu quả hơn nhiều khi kết hợp với thuốc long đờm trong trường hợp đờm quá đặc.​

Các thuốc không kê đơn phổ biến:

⚠️ Lưu ý quan trọng:​

• Cần uống kèm thật nhiều nước khi dùng thuốc long đờm — thiếu nước thuốc kém hiệu quả

• Tham khảo ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng

• Tuyệt đối không kết hợp với thuốc ức chế ho (thuốc trị ho khan) cùng lúc​

Câu hỏi thường gặp (FAQs)

1. Làm thế nào để tống đờm ra khỏi cổ cho trẻ sơ sinh?

Cách tống đờm ra khỏi cổ cho trẻ em (đặc biệt trẻ sơ sinh) cần thực hiện khác biệt so với người lớn vì trẻ chưa biết khạc đờm.

Hai phương pháp chính:

• Hút mũi đờm: Dùng dụng cụ hút mũi chuyên dụng (bóng hút, máy hút) để hút dịch nhầy từ mũi trước, vì hầu hết đờm ở trẻ nhỏ đến từ mũi chảy xuống họng​

• Vỗ rung long đờm: Thực hiện đúng kỹ thuật như hướng dẫn ở Mục 3 (tay khum, lực cổ tay, từ dưới lên, 10-15 phút)

Lưu ý đặc biệt cho trẻ sơ sinh:

• Vỗ nhẹ nhàng hơn so với trẻ lớn, lực vừa phải

• Không hút mũi quá nhiều lần/ngày (tối đa 4 lần)

• Đưa trẻ đi khám nếu đờm xanh/vàng, thở khó, sốt​

2. Có nên cố gắng nuốt đờm không?

Nuốt đờm không gây hại nghiêm trọng: Axit dạ dày sẽ tiêu diệt hầu hết vi khuẩn và mầm bệnh có trong đờm. Tuy nhiên, khạc đờm ra vẫn là cách tốt nhất để loại bỏ vi khuẩn, chất kích thích và dịch viêm khỏi cơ thể — đặc biệt khi đờm màu vàng/xanh (dấu hiệu nhiễm khuẩn). Khi đang ở nơi công cộng, nuốt đờm là chấp nhận được, nhưng hãy khạc ra khi có thể.

3. Tại sao tôi lại có nhiều đờm vào buổi sáng?

Lý do khoa học:​

• Khi nằm ngủ, trọng lực không còn hỗ trợ đẩy đờm xuống nên đờm tích tụ dần trong đêm​

• Hoạt động rung động của lông mao (cilia) trên niêm mạc đường thở giảm xuống khi ngủ, đờm không được vận chuyển liên tục​

• Không khí điều hòa khô làm đặc đờm qua đêm

• Chảy dịch mũi sau (post-nasal drip) cộng dồn cả đêm​

Giải pháp: Áp dụng kỹ thuật ho có kiểm soát + uống 1-2 ly nước ấm ngay khi thức dậy.

4. Chế độ ăn có ảnh hưởng đến việc tống đờm không?

Có, chế độ ăn ảnh hưởng trực tiếp đến lượng và độ đặc của đờm:

• Kiêng đồ lạnh: Gây co mạch, tăng tiết đờm, đờm đặc hơn​

• Kiêng đồ béo, chiên rán: Tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, tăng đờm​

• Kiêng đồ ngọt gắt: Đường tạo môi trường vi khuẩn sinh đờm nhiều hơn​

• Kiêng sữa, các sản phẩm từ sữa (với một số người): Có thể làm đờm đặc và dính hơn​

• Nên ăn: Súp nóng, cháo, thực phẩm giàu vitamin C, gừng, tỏi, mật ong

Hỗ trợ giảm ho, bổ phổi với Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa

Bên cạnh các phương pháp trên, để hỗ trợ làm dịu họng, giảm ho có đờm hiệu quả, Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium của Công ty Cổ phần TITAFA là lựa chọn đáng tin cậy.

Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium là thực phẩm bảo vệ sức khỏe với thành phần chính nổi bật là AP-Bio® — chiết xuất Xuyên Tâm Liên được chuẩn hóa với 7 hoạt chất sinh học đã được chứng minh lâm sàng, kết hợp 11 loại thảo dược quý. AP-Bio® được kiểm chứng giúp giảm 9 triệu chứng của cảm lạnh thông thường bao gồm ho, ho có đờm, đau họng, chảy nước mũi và tăng cường miễn dịch.

Công dụng: Giúp hỗ trợ bổ phổi, giảm ho, giảm đờm, làm dịu đau rát họng, giảm khản tiếng do viêm họng, viêm phế quản. Sản phẩm không gây buồn ngủ, phù hợp dùng ban ngày trong công việc.

Đối tượng sử dụng: Người lớn và trẻ em từ 6 tuổi trở lên bị ho, ho có đờm, đau rát họng, khản tiếng.

Cách dùng: Ngậm tan trong miệng, không nhai. Người lớn: 3-4 viên/ngày. Trẻ từ 6 tuổi: 2-3 viên/ngày.

⚠️ Lưu ý: Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Kết luận

Cách tống đờm ra khỏi cổ hiệu quả cần kết hợp 2 nguyên tắc: làm loãng đờm (nước ấm, xông hơi) và đẩy đờm ra ngoài (kỹ thuật ho có kiểm soát, vỗ rung). Áp dụng đúng kỹ thuật ho khạc đờm, uống đủ nước và cải thiện môi trường sống sẽ giúp bạn nhanh chóng thoát khỏi cảm giác vướng víu khó chịu. Nếu đờm kéo dài hoặc có màu bất thường, hãy đi khám bác sĩ.

Sản phẩm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa hỗ trợ có thể mua tại các nhà thuốc, quầy thuốc trên toàn quốc hoặc đặt hàng trực tuyến tại website Cửa hàng trực tuyến Titafa, hotline tư vấn 1900 2163.