Bị ngứa cổ họng và ho có đờm tạo thành "vòng luẩn quẩn" khó thoát, đặc biệt là ngứa họng ho có đờm vào ban đêm.
Bài viết này phân tích chi tiết các nguyên nhân từ viêm họng, chảy dịch mũi sau đến dị ứng, cùng mẹo dân gian trị ngứa họng ho có đờm và thuốc trị ngứa họng ho có đờm an toàn.

Ho ngứa họng có đờm là một chuỗi phản ứng rất phổ biến của đường hô hấp khi gặp tác nhân kích thích.
Giai đoạn 1 - Kích ứng:
Một tác nhân (virus, vi khuẩn, dị ứng, axit dạ dày) gây viêm và kích ứng niêm mạc họng
Các thụ thể cảm giác (RAR - rapidly adapting receptors) ở họng và phế quản bị kích hoạt
Tạo cảm giác ngứa, rát, vướng ở cổ họng
Giai đoạn 2 - Phản xạ ho:
Cảm giác ngứa kích hoạt phản xạ ho (cough reflex) qua đường dẫn truyền thần kinh tới não
Ho là cơ chế tự vệ để cố gắng loại bỏ sự khó chịu và chất gây kích thích
Phản xạ ho gồm 3 pha: hít vào sâu → đóng thanh quản → thở mạnh ra (tạo tiếng ho)
Giai đoạn 3 - Tăng tiết đờm:
Tình trạng viêm và hành động ho liên tục kích thích tuyến nhầy ở đường thở
Đường hô hấp tăng tiết dịch nhầy (đờm) để bảo vệ niêm mạc và bẫy vi khuẩn
Đờm ban đầu có thể trong hoặc trắng
Giai đoạn 4 - Vòng lặp:
Đờm tích tụ lại tiếp tục gây vướng và ngứa họng
Lại kích thích ho nhiều hơn để tống đờm ra
Nếu không điều trị đúng, vòng luẩn quẩn này cứ lặp đi lặp lại
Ngứa họng ho có đờm kéo dài xảy ra khi vòng luẩn quẩn không được phá vỡ. Để điều trị hiệu quả, cần phải giải quyết nguyên nhân gốc rễ (virus, dị ứng, trào ngược...) thay vì chỉ tập trung vào triệu chứng.
Đây là nguyên nhân hàng đầu của ngứa họng ho có đờm.
Cơ chế: Virus (rhinovirus, coronavirus, adenovirus, influenza) tấn công niêm mạc họng và phế quản gây viêm, ngứa rát, sau đó cơ thể phản ứng bằng ho và tiết đờm để đào thải virus.
Triệu chứng đi kèm:
Sốt nhẹ đến trung bình (37.5-39°C)
Mệt mỏi, đau người
Sổ mũi, nghẹt mũi
Đau đầu nhẹ
Mất vị giác (đôi khi)
Ngứa họng ho có đờm vào buổi sáng sau khi thức dậy
Diễn tiến: Triệu chứng thường đỉnh điểm ngày 2-3, sau đó giảm dần trong 7-10 ngày.

Đây là nguyên nhân thứ hai phổ biến nhất và thường bị bỏ qua.
Cơ chế: Dịch nhầy từ mũi và xoang (do cảm lạnh, viêm mũi dị ứng, viêm xoang) chảy xuống thành sau họng, gây kích ứng liên tục, tạo cảm giác ngứa và kích thích ho, đặc biệt là khi nằm.
Triệu chứng gợi ý:
Cảm giác vướng họng liên tục
Luôn muốn hắng giọng, khạc khạc
Ngứa họng ho có đờm vào ban đêm nhiều hơn (khi nằm xuống, dịch mũi chảy nhiều hơn)
Ho kéo dài sau khi cảm lạnh đã hết
Đờm thường trong hoặc trắng, loãng
Nguyên nhân gốc của chảy dịch mũi sau:
Viêm mũi dị ứng (hay fever)
Viêm xoang cấp hoặc mãn tính
Nhiễm virus đường hô hấp trên
Phì đại cuốn mũi
Nguyên nhân dị ứng rất phổ biến gây ho ngứa họng có đờm kéo dài.
Cơ chế: Các tác nhân gây dị ứng (phấn hoa, bụi nhà, lông thú cưng, nấm mốc, ve bụi) gây ra phản ứng viêm toàn bộ đường hô hấp thông qua giải phóng histamine, dẫn đến ngứa mũi, ngứa họng, ho và tăng tiết đờm.
Triệu chứng gợi ý:
Viêm mũi dị ứng:
Hắt xì liên tục
Chảy nước mũi trong, loãng
Ngứa mũi, ngứa mắt, ngứa tai
Ngứa họng và ho có đờm nhẹ đến trung bình
Triệu chứng theo mùa hoặc khi tiếp xúc tác nhân
Hen suyễn:
Khó thở, tức ngực
Thở khò khè (wheezing)
Ho nhiều về đêm và sáng sớm
Đờm trắng, dính, khó khạc
Ho tăng khi vận động hoặc hít không khí lạnh
Lưu ý: 90% cơn ho mãn tính do 3 nguyên nhân: hen suyễn, trào ngược dạ dày và chảy dịch mũi sau.
Axit dạ dày trào lên gây kích ứng và viêm mạn tính niêm mạc họng, gây ngứa, vướng và ho có đờm.
Cơ chế: Axit và pepsin từ dạ dày trào ngược lên thực quản và cổ họng (laryngopharyngeal reflux - LPR), gây kích thích trực tiếp. Nghiên cứu cho thấy có "phản xạ thực quản-phế quản" (esophago-bronchial reflex) - kích thích ở thực quản có thể kích hoạt phản xạ ho qua đường thần kinh.
Triệu chứng gợi ý:
Ợ nóng, ợ chua (đặc biệt sau ăn no hoặc nằm)
Đắng miệng, hơi thở có mùi
Đau họng nhiều hơn vào buổi sáng (sau nằm cả đêm)
Ngứa họng ho có đờm vào buổi sáng khi thức dậy
Khó nuốt, cảm giác vướng cổ họng
Ho khan chuyển sang ho có đờm loãng
Đặc điểm: Đây là nguyên nhân mạn tính, cần điều trị lâu dài mới hết.
Cách trị ngứa họng ho có đờm tại nhà hiệu quả nhất:
Súc họng bằng nước muối ấm:
Cách làm: 1 thìa cà phê muối + 250ml nước ấm
Cách dùng: Súc họng 2-3 phút, nhổ ra, làm 3-4 lần/ngày
Hiệu quả: Sát khuẩn, giảm viêm, làm sạch dịch nhầy, giảm ngứa họng ngay lập tức
Uống nhiều nước ấm:
Mục tiêu: 2-3 lít/ngày
Giúp giữ ẩm cổ họng, làm loãng đờm, giảm cảm giác ngứa
Nước ấm tốt hơn nước lạnh (nước lạnh có thể làm co mạch, tăng ngứa)
Ngậm mật ong, viên ngậm thảo dược:
Mật ong: Ngậm 1 thìa cà phê mật ong nguyên chất, nuốt từ từ
Viên ngậm: Chọn loại có bạc hà, húng chanh, xạ can
Hiệu quả: Tạo lớp màng bảo vệ niêm mạc, giảm ngứa rát, ức chế phản xạ ho

Mẹo dân gian trị ngứa họng ho có đờm bằng thức uống thảo dược:
Trà gừng mật ong:
Gừng tươi 10g đập dập + 250ml nước, đun sôi 10 phút
Cho mật ong khi nguội bớt
Uống 2-3 lần/ngày
Tác dụng: Kháng viêm, long đờm, ấm họng
Trà hoa cúc:
Hoa cúc khô 5g hãm với nước sôi
Uống ấm
Tác dụng: Kháng viêm, giảm dị ứng, làm dịu họng
Trà cam thảo:
Cam thảo 3-5g sắc với 200ml nước
Uống 2 lần/ngày
Tác dụng: Giảm ho, giảm viêm, bảo vệ niêm mạc
Sữa nghệ:
1 thìa cà phê nghệ bột + 200ml sữa nóng
Uống trước khi ngủ
Tác dụng: Kháng viêm mạnh, giảm ngứa họng ban đêm
Xông hơi mũi họng:
Xông hơi nước ấm hoặc tinh dầu bạc hà, tràm trà
2 lần/ngày, mỗi lần 10-15 phút
Hiệu quả: Làm ẩm, dịu đường thở, giảm ngứa họng
Sử dụng máy tạo độ ẩm:
Đặt trong phòng ngủ
Độ ẩm lý tưởng: 40-60%
Hiệu quả: Đặc biệt hữu ích cho ngứa họng ho có đờm vào ban đêm do không khí khô
Vỗ rung long đờm:
Nếu có nhiều đờm, vỗ nhẹ lưng từ dưới lên
2-3 lần/ngày, mỗi lần 10 phút
Giúp đờm bong ra và tống xuất dễ hơn
Nâng cao đầu giường:
Nâng đầu giường 15-20cm
Giảm chảy dịch mũi sau và trào ngược dạ dày vào ban đêm
Cải thiện ngứa họng ho có đờm vào ban đêm
Thuốc trị ngứa họng ho có đờm có thể mua tại nhà thuốc:
Thuốc kháng histamine:
Loại: Cetirizine, Loratadine, Fexofenadine
Chỉ định: Rất hiệu quả nếu nguyên nhân là dị ứng hoặc chảy dịch mũi sau
Liều dùng: 1 viên/ngày, uống buổi tối
Lưu ý: Thuốc thế hệ mới ít gây buồn ngủ hơn
Thuốc long đờm:
Loại: Acetylcysteine (ACC), Ambroxol, Bromhexin
Chỉ định: Giúp làm loãng và tống đờm ra dễ dàng hơn
Liều dùng: Theo hướng dẫn trên nhãn
Xịt mũi corticoid:
Loại: Fluticasone, Mometasone
Chỉ định: Viêm mũi dị ứng, chảy dịch mũi sau
Hiệu quả: Giảm viêm, giảm tiết dịch, phá vỡ vòng luẩn quẩn
Tránh thuốc ức chế ho khan:
Vì sẽ làm ứ đọng đờm trong phổi
Chỉ dùng nếu ho khan không có đờm
Ngứa họng ho có đờm kéo dài cần đi khám nếu:
Ho kéo dài >2-3 tuần không thuyên giảm dù đã tự điều trị
Triệu chứng ngày càng nặng hơn thay vì giảm dần
Ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt hàng ngày
Cần đi khám ngay nếu có:
Ho ra máu (bất kỳ lượng nào)
Sốt cao >39°C hoặc sốt kéo dài >5 ngày
Khó thở, thở nhanh, thở khò khè nghiêm trọng
Đau ngực khi hít thở sâu hoặc ho
Sụt cân không rõ nguyên nhân
Đờm có màu xanh, vàng đặc kéo dài >1 tuần (dấu hiệu bội nhiễm khuẩn)
Cần khám để chẩn đoán và điều trị tận gốc khi:
Nghi ngờ trào ngược dạ dày: Có ợ nóng, ợ chua, đau dạ dày
Nghi ngờ hen suyễn: Khó thở, thở khò khè, ho khi gắng sức
Nghi ngờ viêm xoang mãn tính: Đau đầu, nghẹt mũi kéo dài, chảy dịch mũi sau không hết
Nghi ngờ viêm phế quản mãn tính/COPD: Người hút thuốc, ho đờm vào buổi sáng kéo dài
Tai Mũi Họng (TMH): Là chuyên khoa phù hợp nhất để khám họng, mũi, thanh quản
Hô hấp: Nếu nghi ngờ hen suyễn, COPD
Tiêu hóa: Nếu nghi ngờ trào ngược dạ dày
Dị ứng - Miễn dịch: Nếu nghi ngờ dị ứng

Ngứa họng ho có đờm vào ban đêm có nhiều nguyên nhân:
Tư thế nằm: Làm dịch mũi chảy xuống họng nhiều hơn, kích thích ho
Không khí khô: Ban đêm độ ẩm giảm, làm khô niêm mạc họng, tăng ngứa
Trào ngược: Khi nằm, axit dạ dày dễ trào ngược lên họng hơn
Giải pháp: Nâng cao đầu giường, dùng máy tạo độ ẩm, uống nước trước khi ngủ
Phải điều trị nguyên nhân gốc rễ:
Viêm mũi dị ứng: Tránh tác nhân gây dị ứng, dùng thuốc kháng histamine và xịt mũi corticoid
Viêm xoang: Kháng sinh nếu do vi khuẩn, rửa mũi thường xuyên
Phì đại cuốn mũi: Có thể cần can thiệp phẫu thuật
Biện pháp hỗ trợ: Rửa mũi nước muối 2-3 lần/ngày giúp rất nhiều
Có, ngứa họng ho có đờm là một trong những triệu chứng rất phổ biến của hội chứng hậu Covid (Long Covid). Nhiều bệnh nhân phàn nàn ho và ngứa họng kéo dài hàng tuần đến hàng tháng sau khi khỏi Covid-19, do tổn thương và viêm mạn tính đường hô hấp. Cần theo dõi và điều trị triệu chứng, có thể cần khám chuyên khoa hô hấp.
Chỉ khi có bằng chứng nhiễm khuẩn do bác sĩ chỉ định. Hầu hết các trường hợp ngứa họng ho có đờm là do virus, dị ứng, chảy dịch mũi sau hoặc trào ngược - kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng. Dùng kháng sinh lung tung gây kháng thuốc và tác dụng phụ. Chỉ dùng kháng sinh khi đờm chuyển màu vàng/xanh đặc kéo dài, sốt cao, và bác sĩ xác định nhiễm khuẩn.
Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium là thực phẩm bảo vệ sức khỏe với công dụng hỗ trợ cải thiện tình trạng ho, ho có đờm và hỗ trợ giảm đau họng, khản tiếng do viêm họng, viêm phế quản.

Thành phần sản phẩm bao gồm: 140mg cao khô hỗn hợp tương đương thảo mộc thô gồm Thiên môn (rễ củ) 400mg, Mạch môn (rễ củ) 400mg, Xạ can (thân rễ) 400mg, Kha tử (quả) 200mg - các vị thuốc quý trong y học cổ truyền có tính bổ phế, nhuận táo, hóa đờm; cùng cao khô Lá thường xuân 20mg và tinh dầu Bạc hà 5mg, Gừng 1mg, Húng chanh 0,5mg giúp làm dịu họng và thông đường thở. Tỷ lệ cao khô/thảo mộc thô là 1/10.
Đối tượng sử dụng: Trẻ em từ 6 tuổi và người lớn. Cách dùng: Ngậm từ từ trong miệng cho viên tan hết, không nhai, không nuốt nguyên viên.
Lưu ý: Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Sản phẩm có thể mua tại các nhà thuốc trên toàn quốc hoặc đặt hàng trực tuyến tại website titafa.com, hotline tư vấn 1900 2163.
Ngứa họng ho có đờm tạo thành vòng luẩn quẩn cần phá vỡ bằng cách điều trị đúng nguyên nhân gốc rễ. Theo công ty Titafa cách trị ngứa họng ho có đờm hiệu quả bao gồm súc họng nước muối, uống nhiều nước ấm và dùng thuốc kháng histamine nếu do dị ứng. Ngứa họng ho có đờm kéo dài >2 tuần hoặc kèm dấu hiệu nguy hiểm cần gặp bác sĩ TMH để chẩn đoán và điều trị.
Ngứa họng ho có đờm là tổ hợp triệu chứng khó chịu khiến nhiều người thắc mắc nguyên nhân và cách trị ngứa họng ho có đờm hiệu quả.
Ho có đờm ở trẻ sơ sinh và trẻ dưới 1 tuổi khiến nhiều bậc phụ huynh lo lắng.
Ho có đờm gây khó chịu, ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày.
Ho do virus là phản ứng bảo vệ tự nhiên của cơ thể khi virus (cảm lạnh, cúm A/B, COVID-19) xâm nhập đường hô hấp.
Ho đờm trắng có bọt là hiện tượng dấu hiệu cho thấy nguy cơ mắc các bệnh về viêm đường hô hấp, lúc này hệ hô hấp tăng tiết dịch nhầy nhằm cản trở và loại bỏ tác nhân gây hại (virus,...