Trẻ ho nhiều đờm về đêm là tình trạng rất thường gặp, phần lớn do cảm lạnh và có thể chăm sóc tại nhà. Điều quan trọng nhất không phải là làm sao cho hết đờm, mà là kiểm tra đúng việc cần kiểm tra trước.

Việc đầu tiên khi trẻ ho nhiều về đêm có đờm là quan sát nhịp thở của con, không phải tìm thuốc. Hãy nhìn trẻ lúc đang nằm yên hoặc ngủ, khi trẻ không khóc, và để ý:
Gắng sức để thở: Trẻ phải dùng nhiều sức, cánh mũi phập phồng, đầu gật gù theo nhịp thở.
Thở nhanh: Nhịp thở nhanh hơn bình thường rõ rệt so với lúc khỏe.
Rút lõm lồng ngực: Vùng dưới xương sườn hoặc hõm ức lõm vào theo mỗi nhịp hít vào.
Tiếng thở bất thường: Thở rít, khò khè, rên hoặc thở ồn ào khác thường.
Nếu trẻ tím môi hoặc mặt, khó thở nặng, có khoảng ngừng thở, khó đánh thức hoặc co giật, đây là dấu hiệu cần chăm sóc y tế khẩn cấp. Cha mẹ cần gọi cấp cứu hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay, không tiếp tục tự xử trí ho tại nhà.
Một tình huống khác cần lưu ý: nếu cơn ho bắt đầu đột ngột ngay sau khi trẻ bị sặc hoặc hóc trong lúc ăn, lúc chơi, cần nghĩ tới khả năng dị vật đường thở. Trẻ cần được bác sĩ đánh giá, thay vì mặc định đây là cảm lạnh.
Khi trẻ thở bình thường, tỉnh táo và vẫn ăn uống được, cha mẹ có thể:
Làm thông mũi: Nếu trẻ nghẹt hoặc chảy mũi, có thể nhỏ hoặc xịt nước muối sinh lý. Với trẻ nhỏ chưa biết hỉ mũi, có thể hút dịch mũi nhẹ nhàng sau khi nhỏ nước muối, đặc biệt khi nghẹt mũi làm trẻ khó bú hoặc khó ngủ.
Cho trẻ uống đủ dịch phù hợp độ tuổi: Trẻ còn bú tiếp tục bú mẹ hoặc uống sữa theo khả năng của trẻ. Đủ dịch giúp dịch tiết bớt đặc và trẻ dễ chịu hơn.
Mật ong cho trẻ từ 1 tuổi trở lên: Có thể cân nhắc cho trẻ một ít mật ong trước khi ngủ để làm dịu ho. Tuyệt đối không dùng mật ong cho trẻ dưới 12 tháng vì nguy cơ ngộ độc botulinum ở trẻ nhũ nhi.
Giữ ẩm không khí: Nếu phòng quá khô, có thể dùng máy tạo ẩm dạng sương mát. Cần vệ sinh thiết bị đúng hướng dẫn của nhà sản xuất để hạn chế vi khuẩn và nấm mốc phát triển.
Tránh khói và chất kích thích: Không để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá, khói thuốc lá điện tử, khói bếp và các chất kích thích đường thở khác.
Ho chính là cách cơ thể tự đẩy đờm ra ngoài. Vì vậy, cha mẹ không nên tự làm những việc sau:
Không tự cho trẻ dùng kháng sinh: Ho có đờm, hay dịch mũi và đờm chuyển sang màu vàng, xanh, không đủ để kết luận trẻ bị nhiễm khuẩn cần kháng sinh.
Không dùng thuốc ho, thuốc cảm phối hợp, thuốc thông mũi như biện pháp mặc định: Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) không khuyến nghị thuốc ho, cảm không kê đơn cho trẻ dưới 2 tuổi. Nhiều sản phẩm còn được nhà sản xuất ghi rõ không dùng cho trẻ dưới 4 tuổi.
Không xem "thuốc long đờm" là giải pháp thường quy: Với ho cấp ở trẻ, thuốc long đờm không phải là lựa chọn mặc định khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Không tự áp dụng vỗ rung, khí dung, siro hay thảo dược: Những biện pháp này chỉ phù hợp với một số tình trạng cụ thể, cần được bác sĩ đánh giá trước.
Em bé ho đờm về đêm khiến cha mẹ muốn kê cao đầu cho con, nhưng với trẻ dưới 1 tuổi, an toàn khi ngủ phải đặt lên hàng đầu:
Không chèn khăn, gối hoặc nâng đầu nệm của trẻ để hạn chế dịch chảy xuống họng.
Trẻ vẫn cần ngủ nằm ngửa trên bề mặt chắc, phẳng, không nghiêng, không có gối hay vật mềm trong khu vực ngủ.
Nếu trẻ nghẹt mũi, hãy ưu tiên vệ sinh mũi trước khi ngủ hoặc trước khi bú, thay vì thay đổi tư thế ngủ theo cách không an toàn.
Nhiễm trùng đường hô hấp trên, phần lớn do virus, là nguyên nhân thường gặp nhất gây ho cấp ở trẻ. Khi trẻ nằm, dịch từ mũi và vùng mũi họng có thể chảy về phía sau họng, kích thích phản xạ ho. Vì vậy, một số trẻ ho nhiều hơn khi mới nằm xuống hoặc trong đêm.
Đi kèm có thể là nghẹt mũi, chảy mũi, hắt hơi, đau họng hoặc sốt, nhưng không phải trẻ nào cũng có đủ các triệu chứng này. Cha mẹ cũng cần hiểu rằng tiếng "đờm" trong cổ hay khi ho không phải bằng chứng chắc chắn rằng nhiễm trùng đã xuống phổi.

Nếu ho đêm đi cùng hắt hơi, ngứa mũi, chảy mũi, hoặc hay tái diễn khi trẻ tiếp xúc bụi, vật nuôi hay một môi trường cụ thể, yếu tố dị ứng hoặc kích thích đường thở là một khả năng cần nghĩ đến.
Cha mẹ nên để ý thêm khói thuốc lá, thuốc lá điện tử trong nhà, bụi, thảm, thú nhồi bông hay thú cưng. Lưu ý, "dị ứng thời tiết" là cách gọi quen miệng, không phải chẩn đoán.
Ho tái diễn về đêm hoặc khi vận động, đặc biệt khi kèm khò khè hoặc khó thở, có thể gợi ý hen phế quản và nên được bác sĩ đánh giá.
Tuy nhiên, không phải cứ ho đêm là hen, cũng không phải cứ ho có đờm là hen. Thời điểm ho chỉ là một dữ kiện trong toàn bộ bệnh sử của trẻ. Với trẻ đã được chẩn đoán hen, gia đình cần tuân theo kế hoạch điều trị hen mà bác sĩ đã thiết lập, không tự thay đổi hay thay thuốc dựa trên thông tin đọc được.
Trẻ ho có đờm về đêm và sáng, đặc biệt ho ướt rõ vào buổi sáng, có thể gặp trong một số bệnh đường hô hấp có tăng tiết dịch. Ý nghĩa của dấu hiệu này phụ thuộc vào thời gian kéo dài và triệu chứng đi kèm.
Nếu trẻ ho ướt hằng ngày kéo dài trên 4 tuần, cần được đánh giá để tìm nguyên nhân thay vì tiếp tục tự điều trị triệu chứng. Một trong những nguyên nhân bác sĩ có thể cân nhắc ở trẻ ho ướt mạn tính là viêm phế quản do vi khuẩn kéo dài. Cha mẹ không nên tự suy đoán hay tự cho trẻ dùng kháng sinh.
Ho đột ngột sau hóc hoặc sặc: Cần loại trừ dị vật đường thở.
Ho thành cơn kéo dài, có tiếng rít khi hít vào hoặc nôn sau ho: Cần cân nhắc các nguyên nhân như ho gà, tùy bệnh sử và tình trạng tiêm chủng của trẻ.
Sốt, thở nhanh hoặc khó thở, trẻ mệt nhiều: Có thể gặp trong nhiễm trùng đường hô hấp dưới như viêm phổi, viêm tiểu phế quản và cần được khám trực tiếp.
Trào ngược: Có thể liên quan đến ho ở một số trẻ, nhưng không nên xem là nguyên nhân mặc định chỉ vì trẻ ho khi nằm. Việc điều trị thử trào ngược không được khuyến nghị thường quy cho ho không đặc hiệu ở trẻ.
Cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay khi có một trong các dấu hiệu sau:
Trẻ khó thở rõ, gắng sức để thở, rút lõm lồng ngực hoặc thở nhanh bất thường.
Môi hoặc mặt chuyển xanh, tím; trẻ ngừng thở hoặc có những khoảng ngừng thở.
Trẻ khó đánh thức, không tương tác bình thường khi thức hoặc co giật.
Ho khởi phát đột ngột sau hóc, sặc và nghi có dị vật đường thở.
Trẻ quá khó thở đến mức không bú, ăn, uống hoặc nói được bình thường.
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm khi:
Ho tăng dần, trẻ ngày càng mệt, hoặc sốt và ho đã đỡ rồi lại quay trở lại nặng hơn.
Trẻ uống ít rõ rệt hoặc có dấu hiệu mất nước như ít đi tiểu, môi khô, khóc không có nước mắt.
Ho kèm khò khè, tiếng rít khi hít vào, đau ngực hoặc ho ra máu.
Trẻ có bệnh nền về hô hấp, tim mạch, suy giảm miễn dịch hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao. Những trẻ này nên được khám sớm hơn.
Trẻ rất nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 3 tháng tuổi có sốt, cần được đánh giá y tế sớm.
Ho hằng ngày kéo dài trên 4 tuần là mốc để chuyển từ chăm sóc ho cấp sang vấn đề ho mạn tính ở trẻ. Lúc này, gia đình không nên tiếp tục đổi hết loại siro này sang loại siro khác hay tự dùng kháng sinh.
Bác sĩ sẽ đánh giá dựa trên bệnh sử, khám hô hấp và chỉ định các thăm dò phù hợp với từng trường hợp. Không phải trẻ nào cũng cần làm cùng một danh sách xét nghiệm.

Nghĩ ho càng nhiều đờm càng phải dùng thuốc ức chế ho: Ho giúp loại bỏ dịch tiết khỏi đường thở. Ức chế ho có thể khiến đờm ứ đọng.
Cho rằng đờm hoặc nước mũi vàng, xanh là nhiễm khuẩn: Màu sắc dịch tiết không đủ để kết luận trẻ cần kháng sinh.
Tự phối hợp nhiều loại thuốc cảm, ho, hạ sốt: Nhiều sản phẩm chứa cùng một hoạt chất. Dùng chung mà không kiểm tra thành phần dễ gây trùng thuốc hoặc quá liều.
Dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi: Có nguy cơ ngộ độc botulinum, có thể nguy hiểm đến tính mạng.
Kê gối hoặc nâng nệm cho trẻ dưới 1 tuổi: Làm tăng nguy cơ mất an toàn khi ngủ, trong khi không chứng minh giúp giảm ho hay nghẹt mũi. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org) cũng nhấn mạnh điều này.
Dùng khói, tinh dầu mùi mạnh hoặc xông nóng sát trẻ: Có thể tạo thêm chất kích thích đường thở và gây nguy cơ bỏng.
Kéo dài tự chăm sóc: Tiếp tục tự xử lý tại nhà khi trẻ đã khó thở, mệt nhiều hoặc ho ướt hằng ngày kéo dài.
Trẻ ho có đờm về đêm mà không sốt chưa thể khẳng định là nhẹ hay nặng. Không sốt không tự động có nghĩa là tình trạng nhẹ, nhưng cũng không chứng minh trẻ mắc bệnh phổi. Cha mẹ nên đánh giá dựa trên nhịp thở, mức độ ăn uống, tinh thần của trẻ và thời gian ho kéo dài.
Trẻ ho đờm nhiều vào gần sáng có thể do dịch tiết tích tụ trong thời gian ngủ, hoặc do bản chất của một số bệnh khiến ho rõ hơn vào ban đêm, sáng sớm. Chỉ dựa vào thời điểm "gần sáng" thì chưa đủ xác định nguyên nhân. Nếu trẻ ho ướt rõ vào buổi sáng và kéo dài hằng ngày, đặc biệt trên 4 tuần, cần được bác sĩ đánh giá kỹ hơn.
Không cần đánh thức trẻ giữa đêm chỉ để hút mũi hay cho uống thuốc nếu trẻ vẫn thở bình thường và ngủ yên. Nếu nghẹt mũi khiến trẻ khó thở, khó bú hoặc không ngủ được, cha mẹ có thể vệ sinh mũi nhẹ nhàng cho con.
Với trẻ lớn đã biết ngậm kẹo, những đêm ho có đờm thường để lại cảm giác đau rát, vướng víu ở cổ họng vào sáng hôm sau. Khi con thở bình thường và đã được chăm sóc đúng cách, cha mẹ có thể tham khảo viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium để giúp cổ họng của bé dễ chịu hơn.

Sản phẩm chứa cao khô hỗn hợp thiên môn, mạch môn, xạ can, kha tử và cao khô lá thường xuân, cùng tinh dầu bạc hà, gừng, húng chanh. Sản phẩm hỗ trợ cải thiện tình trạng ho, ho có đờm và hỗ trợ giảm đau họng, khản tiếng do viêm họng, viêm phế quản.
Sản phẩm chỉ dành cho trẻ em từ 6 tuổi và người lớn, không dùng cho trẻ nhỏ hơn. Trẻ 6–12 tuổi ngậm 1 viên/lần, 3 lần/ngày; từ 12 tuổi đến người lớn ngậm 1 viên/lần, 4 lần/ngày. Không sử dụng cho trẻ em có tiền sử động kinh, co giật do sốt cao, người bị tiểu đường, người tỳ vị hư hàn, đi ngoài phân lỏng, người mẫn cảm hoặc kiêng kỵ với bất kỳ thành phần nào của sản phẩm. Người đang dùng thuốc tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế trước khi sử dụng.
Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Khi trẻ ho nhiều đờm về đêm, việc đầu tiên cha mẹ cần làm là kiểm tra nhịp thở và toàn trạng của con. Nếu trẻ thở bình thường, vệ sinh mũi, cho uống đủ dịch, mật ong với trẻ từ 1 tuổi và phòng ngủ trong lành giúp con dễ chịu hơn. Ngược lại, khó thở, tím tái, nghi hóc dị vật, sốt ở trẻ dưới 3 tháng hay ho ướt hằng ngày trên 4 tuần là những lúc cần đưa trẻ đi khám. Đừng tự dùng kháng sinh, thuốc ho hay kê gối cho trẻ dưới 1 tuổi.
Chăm con ốm đêm vốn đã vất vả, nhưng biết nhìn đúng dấu hiệu sẽ giúp cha mẹ bình tĩnh hơn rất nhiều. Khi con đủ lớn để ngậm kẹo, một viên ngậm chăm sóc họng có thể là món quà nhỏ giúp bé thấy cổ họng nhẹ nhõm sau những đêm ho.
Sản phẩm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa có thể mua tại các nhà thuốc, quầy thuốc trên toàn quốc hoặc đặt hàng trực tuyến tại shop Titafa, hotline tư vấn 1900 2163.
---------------
Xem thêm:
1. Trẻ Cứ Nằm Ngủ Là Ho: Nguyên Nhân Và Hướng Xử Lý Cho Cha Mẹ
Giữa đêm nghe con ho khọt khẹt, khò khè đờm trong cổ, nhiều cha mẹ cuống lên không biết nên hút mũi, cho uống thuốc hay đưa con đi viện ngay.
Ban ngày con vẫn chơi đùa vui vẻ, nhưng vừa đặt lưng xuống giường là ho từng tràng, trở mình liên tục, có bé còn chỉ chịu nằm nghiêng mới ngủ được.
Cổ họng lúc nào cũng ngứa ran, chỉ cần nói vài câu hay hít chút bụi là lại buồn ho, ho liên tục không dứt. Tình trạng ngứa cổ họng ho kéo dài khiến nhiều người mệt mỏi, mất ngủ. Đây không...
Mỗi độ giao mùa, số người bị ho, sổ mũi, viêm họng lại tăng vọt. Bệnh đường hô hấp tuy phổ biến nhưng hoàn toàn có thể hạn chế nếu chúng ta chủ động phòng ngừa từ những thói quen nhỏ...
Hệ hô hấp là cơ quan duy nhất trong cơ thể tiếp xúc trực tiếp và liên tục với môi trường bên ngoài.