Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết cách phòng tránh các bệnh về đường hô hấp hiệu quả, dễ áp dụng cho cả gia đình.

Chủ động phòng bệnh giúp bảo vệ hệ hô hấp trước tác nhân gây hại, giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng lâu dài. Đây cũng là cách tiết kiệm chi phí và thời gian nhất so với việc điều trị khi đã mắc bệnh.
Đường thở là "cửa ngõ" mở rộng ra môi trường. Phổi và đường hô hấp là cơ quan duy nhất trong cơ thể tiếp xúc trực tiếp và liên tục với không khí bên ngoài. Mỗi ngày, chúng ta hít thở hàng nghìn lít không khí, kèm theo bụi bẩn, khói, virus và vi khuẩn. Niêm mạc hô hấp cùng hệ thống lông chuyển là hàng rào bảo vệ đầu tiên, nhưng hàng rào này rất dễ tổn thương.
Gánh nặng bệnh tật lớn và lây lan nhanh. Nhóm bệnh viêm đường hô hấp trên như cảm lạnh, viêm họng và đường hô hấp dưới như viêm phổi, viêm phế quản đều có khả năng lây lan nhanh qua giọt bắn và không khí. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền dễ gặp biến chứng nặng.
Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Dự phòng giúp giảm chi phí khám chữa, tránh nghỉ học, nghỉ làm. Quan trọng hơn, phòng ngừa từ sớm giúp ngăn chặn tổn thương niêm mạc mạn tính, giảm nguy cơ tiến triển thành viêm phế quản mạn hay bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Dưới đây là 9 biện pháp phòng bệnh đã được các tổ chức y tế khuyến cáo. Bạn nên kết hợp nhiều biện pháp để đạt hiệu quả tốt nhất.
Bàn tay chạm vào rất nhiều bề mặt mỗi ngày như tay nắm cửa, nút thang máy, điện thoại. Khi đưa tay lên mắt, mũi, miệng, mầm bệnh dễ dàng xâm nhập vào đường thở.
Cách rửa tay đúng:
Rửa bằng xà phòng: Rửa dưới vòi nước chảy, chà xát đủ 6 bước theo hướng dẫn của Bộ Y tế, trong ít nhất 20–30 giây.
Dùng dung dịch sát khuẩn nhanh: Khi không có nước, dùng dung dịch chứa tối thiểu 60% cồn theo khuyến cáo của CDC Hoa Kỳ.
Thời điểm rửa tay: Trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi ho, hắt hơi và sau khi từ nơi công cộng về nhà.
Khẩu trang là "lá chắn" vật lý giúp ngăn giọt bắn và bụi bẩn. Tuy nhiên, mỗi loại có khả năng bảo vệ khác nhau:
|
Loại khẩu trang |
Khả năng bảo vệ |
Phù hợp |
|
Khẩu trang y tế |
Ngăn giọt bắn khi ho, hắt hơi |
Nơi đông người, khi bị cảm |
|
Khẩu trang N95/KN95 |
Lọc bụi mịn PM2.5 và hạt khí dung nhỏ |
Khi ô nhiễm không khí, chăm sóc người bệnh |
|
Khẩu trang vải |
Ngăn bụi lớn, hiệu quả lọc hạn chế |
Sử dụng hằng ngày khi không khí trong lành |
Lưu ý quan trọng: Không tái sử dụng khẩu trang y tế dùng một lần. Khi đeo, phải che kín cả mũi lẫn miệng, ép sát viền kim loại vào sống mũi để không khí không lọt qua khe hở.

Sau một ngày dài tiếp xúc với khói bụi, vi khuẩn và bụi bẩn bám lại ở mũi họng. Súc họng và rửa mũi bằng nước muối sinh lý 0,9% giúp cuốn trôi các tác nhân này.
Nước muối sinh lý còn giúp duy trì độ ẩm cho niêm mạc hô hấp, hỗ trợ lông chuyển hoạt động tốt. Bạn nên súc họng 2–3 lần mỗi ngày, đặc biệt vào buổi tối trước khi ngủ. Với trẻ nhỏ, cha mẹ có thể nhỏ mũi bằng nước muối sinh lý dạng ống nhỏ giọt.
Không khí trong nhà có thể ô nhiễm không kém ngoài trời, do bụi, lông thú, nấm mốc và khói nấu ăn tích tụ.
Mở cửa đón nắng và gió: Nên mở cửa sổ vào sáng sớm, khi không khí trong lành và ít khói bụi giao thông.
Dùng máy lọc không khí HEPA: Màng lọc HEPA đạt chuẩn có thể giữ lại phần lớn hạt bụi nhỏ, bao gồm bụi mịn, lông thú cưng và bào tử nấm mốc. Nên đặt máy trong phòng ngủ, nơi bạn dành nhiều thời gian nhất.
Vệ sinh định kỳ: Giặt chăn, ga, rèm cửa thường xuyên để giảm mạt bụi nhà.
Độ ẩm không khí ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe đường thở:
Độ ẩm quá thấp: Thường xảy ra khi dùng điều hòa liên tục hoặc mùa hanh khô. Lớp chất nhầy bảo vệ trên niêm mạc bị khô, lông chuyển hoạt động kém, virus dễ xâm nhập.
Độ ẩm quá cao: Thường gặp vào mùa nồm ẩm. Môi trường ẩm tạo điều kiện cho nấm mốc, mạt bụi phát triển, gây dị ứng và kích phát hen.
Bạn có thể dùng ẩm kế để theo dõi. Khi không khí khô, sử dụng máy tạo ẩm. Khi quá ẩm, dùng máy hút ẩm hoặc bật chế độ hút ẩm của điều hòa.
Khói thuốc lá chứa hàng nghìn hóa chất độc hại. Chúng làm tê liệt và phá hủy hệ thống lông chuyển hô hấp, khiến đường thở mất khả năng tự làm sạch. Đờm và vi khuẩn ứ đọng, tạo điều kiện cho viêm nhiễm kéo dài.
Hút thuốc thụ động cũng gây hại nghiêm trọng, đặc biệt với trẻ nhỏ. Phổi của trẻ đang trong giai đoạn phát triển, hít khói thuốc làm tăng nguy cơ viêm phổi, hen suyễn và ảnh hưởng đến chức năng phổi về sau. Vì vậy, tuyệt đối không hút thuốc trong nhà và trên xe có trẻ em.
Chế độ ăn cân bằng giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả, tăng sức đề kháng trước mầm bệnh:
Vitamin C: Có nhiều trong cam, quýt, bưởi, ổi, kiwi. Vitamin C tham gia vào hoạt động của tế bào miễn dịch.
Vitamin D: Có trong cá hồi, lòng đỏ trứng và được cơ thể tổng hợp khi tắm nắng sáng. Một số phân tích tổng hợp cho thấy bổ sung vitamin D có thể giúp giảm nhẹ nguy cơ nhiễm trùng hô hấp cấp, nhất là ở người thiếu hụt.
Kẽm: Có nhiều trong thịt bò, hải sản, các loại hạt. Kẽm cần thiết cho sự phát triển và hoạt động của tế bào miễn dịch.
Ngoài ra, nên ăn nhiều rau xanh, hạn chế đồ chiên rán, đồ ngọt và rượu bia.
Uống đủ nước giúp niêm mạc hô hấp luôn ẩm, làm loãng đờm nhầy, hỗ trợ cơ thể tống xuất mầm bệnh ra ngoài dễ dàng hơn. Người trưởng thành nên uống khoảng 1,5–2 lít nước mỗi ngày. Nước ấm giúp cổ họng dễ chịu hơn, đặc biệt vào mùa lạnh.
Khi thời tiết chuyển lạnh hoặc giao mùa, hãy giữ ấm vùng cổ, ngực và gan bàn chân. Không nên tắm quá khuya, không để quạt, điều hòa thổi thẳng vào người khi ngủ.
Tiêm phòng là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất. Vaccine giúp cơ thể tạo ra kháng thể đặc hiệu để nhận diện và đánh bại vi sinh vật ngay khi chúng vừa xâm nhập.
Tiêm phòng cúm: Nên tiêm nhắc lại mỗi năm 1 lần, vì virus cúm liên tục biến chủng. Thời điểm tốt nhất là trước mùa cúm.
Vaccine phế cầu: Phòng viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết do vi khuẩn phế cầu gây ra. Khuyến cáo cho trẻ nhỏ, người trên 65 tuổi và người mắc bệnh mạn tính.
Vaccine ho gà, bạch hầu: Tiêm cho trẻ theo lịch tiêm chủng mở rộng. Phụ nữ mang thai có thể được tư vấn tiêm nhắc ho gà để bảo vệ trẻ sơ sinh.
Với virus RSV, một số quốc gia đã triển khai vaccine cho người cao tuổi và phụ nữ mang thai. Bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ để được tư vấn lịch tiêm phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe.
Dù phòng ngừa kỹ lưỡng, những ngày giao mùa vẫn có thể khiến cổ họng ngứa rát, ho khan hay vướng đờm. Khi đó, bên cạnh các thói quen bảo vệ kể trên, bạn có thể bổ sung một bước chăm sóc cổ họng nhẹ nhàng. Theo góc nhìn từ chuyên gia Titafa, viên ngậm thảo dược là lựa chọn tiện lợi, dễ duy trì.
Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium được phối hợp từ cao dược liệu thiên môn, mạch môn, xạ can, kha tử và cao lá thường xuân, cùng tinh dầu bạc hà, gừng và húng chanh. Sản phẩm giúp hỗ trợ làm dịu họng, giảm cảm giác khó chịu do ho, ho có đờm, khô rát họng và khản tiếng do viêm họng, viêm phế quản.

Sản phẩm dùng cho trẻ từ 6 tuổi và người lớn. Trẻ 6–12 tuổi ngậm 1 viên/lần, 3 lần/ngày; từ 12 tuổi trở lên ngậm 1 viên/lần, 4 lần/ngày. Không dùng cho trẻ có tiền sử động kinh, co giật do sốt cao, người tiểu đường, người tỳ vị hư hàn, đi ngoài phân lỏng hoặc mẫn cảm với thành phần. Người đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến chuyên gia y tế.
Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Đường hô hấp tiếp xúc liên tục với môi trường nên rất dễ bị tổn thương. Rửa tay đúng cách, đeo khẩu trang phù hợp, vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý và giữ nhà cửa thông thoáng là những thói quen nền tảng. Kiểm soát độ ẩm, tránh khói thuốc, ăn uống đủ chất, uống đủ nước, giữ ấm cơ thể và tiêm phòng đầy đủ sẽ giúp tăng cường sức đề kháng toàn diện.
Áp dụng đồng bộ cách phòng tránh các bệnh về đường hô hấp không chỉ bảo vệ bạn mà còn cả những người thân yêu, nhất là trẻ nhỏ và người cao tuổi. Nếu có dấu hiệu khó thở, sốt cao hoặc ho kéo dài trên 3 tuần, hãy đi khám sớm.
Bên cạnh đó, nếu cần thêm một cách chăm sóc cổ họng hằng ngày, bạn có thể tham khảo viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium. Sản phẩm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa có thể mua tại các nhà thuốc, quầy thuốc trên toàn quốc hoặc đặt hàng trực tuyến tại Titafa shop, hotline tư vấn 1900 2163.
-----------------
Xem thêm:
1. Các Tác Nhân Gây Hại Cho Hệ Hô Hấp Cần Tránh Tiếp Xúc
2. Điểm Qua Các Bệnh Hô Hấp Thường Gặp Hiện Nay
3. Phải Làm Gì Khi Ho Lâu Ngày Có Đờm Đặc Kéo Dài Lâu Ngày Chưa Khỏi?
Mỗi độ giao mùa, số người bị ho, sổ mũi, viêm họng lại tăng vọt. Bệnh đường hô hấp tuy phổ biến nhưng hoàn toàn có thể hạn chế nếu chúng ta chủ động phòng ngừa từ những thói quen nhỏ...
Hệ hô hấp là cơ quan duy nhất trong cơ thể tiếp xúc trực tiếp và liên tục với môi trường bên ngoài.
Bệnh hô hấp luôn nằm trong nhóm bệnh lý phổ biến nhất, từ cảm lạnh thông thường đến những bệnh mạn tính nguy hiểm như COPD
Ở nhiều vùng quê miền Trung, đặc biệt là xứ Huế, bún lòng xào nghệ được xem là "bài thuốc trị ho của con nhà nghèo".
Bún là món ăn quen thuộc trong bữa sáng, bữa trưa của nhiều người Việt, từ bún bò, bún riêu đến bún đậu mắm tôm.