- Tư vấn sản phẩm: 1900 2163
Cách dùng cây rẻ quạt trị ho được truyền miệng từ đời này sang đời khác như một bài thuốc dân gian hiệu nghiệm. Tuy nhiên, do cây rẻ quạt trị ho có đờm có dược tính mạnh và hơi có độc, việc sử dụng cần tuân thủ nghiêm ngặt về liều lượng và cách chế biến. Bài viết này hướng dẫn chi tiết bài thuốc từ cây xạ can an toàn và hiệu quả nhất.
Cây rẻ quạt có tên khoa học là Belamcanda chinensis, tên thuốc gọi là Xạ can, là một vị thuốc quý trong Y học cổ truyền với hơn 2000 năm lịch sử sử dụng.
Công dụng của cây rẻ quạt theo y học cổ truyền:
Tính vị: Vị đắng, tính hàn, hơi có độc
Quy kinh: Quy vào kinh Phế (Phổi) và Can (Gan)
Công năng chính:
Thanh nhiệt giải độc: Giải nhiệt, giải độc mạnh
Khu đàm lợi yết: Trừ đờm, làm thông lợi cổ họng
Tán kết tiêu viêm: Tiêu tan các ổ viêm, sưng đau
Giáng nghịch khí: Hạ khí nghịch, giảm ho
Nghiên cứu hiện đại cho thấy rẻ quạt chứa các hợp chất isoflavone (tectoridin, tectorigenin, irigenin) có tác dụng:
Kháng viêm mạnh mẽ
Giảm co thắt phế quản
Long đờm, giảm ho
Kháng khuẩn, kháng virus
Chống oxy hóa
Do dược tính mạnh mẽ này, rẻ quạt được ví như một loại "kháng sinh thực vật" cho đường hô hấp, đặc biệt hiệu quả với các chứng viêm nhiễm gây sưng đau và nhiều đờm.
Hiệu quả chính:
Giảm đau rát họng nhanh chóng, giảm ho, làm dịu viêm họng cấp tính.
Nguyên liệu:
1-2 nhánh thân rễ rẻ quạt tươi (khoảng 15-20g)
Vài hạt muối
Cách nướng rẻ quạt trị ho:
Sơ chế: Rửa sạch thân rễ rẻ quạt, để ráo nước.
Nướng: Đặt trên lửa than nhỏ hoặc bếp gas lửa nhỏ, nướng từ từ cho đến khi chín thơm, củ hơi mềm (không để cháy đen).
Chế biến: Sau khi nướng chín, giã nát với vài hạt muối.
Cách dùng:
Ngậm trực tiếp: Ngậm hỗn hợp trong miệng, nuốt phần nước từ từ, nhả bã.
Hoặc: Hòa với 100ml nước ấm, gạn lấy nước trong để uống.
Liều lượng: 1-2 lần/ngày, tốt nhất là buổi sáng và trước khi ngủ.
Lưu ý: Quá trình nướng giúp làm giảm đáng kể độc tính của rẻ quạt tươi, đồng thời tăng tính ấm cho phù hợp với cơ địa hư hàn.
Hiệu quả chính:
Tác dụng mạnh mẽ hơn, phù hợp trị viêm họng, viêm amidan cấp có sốt, ho nhiều đờm vàng xanh.
Nguyên liệu:
3-6g thân rễ rẻ quạt khô (Xạ can)
500ml nước
Cách làm:
Sơ chế xạ can khô (quan trọng): Ngâm rẻ quạt khô trong nước vo gạo 1-2 giờ để giảm độc tính, sau đó rửa sạch.
Sắc thuốc: Cho vào ấm sắc (nồi sứ hoặc inox) cùng 500ml nước, đun sôi rồi hạ lửa nhỏ, đun tiếp 20-30 phút còn khoảng 200ml.
Lọc thuốc: Lọc bỏ bã, lấy nước trong.
Cách dùng:
Chia làm 2-3 lần uống trong ngày sau bữa ăn (để giảm kích ứng dạ dày).
Uống khi còn ấm.
Không dùng liên tục quá 5-7 ngày.
Bài thuốc phối hợp:
Xạ can 3g + Kim ngân hoa 15g + Cam thảo 6g: Tăng cường thanh nhiệt giải độc, trị viêm họng cấp.
Xạ can 3g + Sơn đậu căn 3g + Cam thảo 6g: Trị họng sưng đau, khó nuốt.
Hiệu quả chính:
Rẻ quạt ngâm rượu trị viêm họng hiệu quả, sát khuẩn tại chỗ, giảm sưng viêm amidan, viêm họng hạt mạn tính.
Nguyên liệu:
Thân rễ rẻ quạt tươi: 100g
Rượu trắng trên 40 độ: 500ml
Cách làm:
Rửa sạch rẻ quạt tươi, thái lát mỏng.
Cho vào bình thủy tinh sạch.
Đổ rượu trắng ngập rẻ quạt.
Đậy kín, ngâm ở nơi tối mát khoảng 2 tuần.
Cách dùng:
Chỉ dùng để súc họng, tuyệt đối KHÔNG được uống.
Lấy 1 thìa nhỏ rượu rẻ quạt pha loãng với nước ấm (tỷ lệ 1:3), súc họng 2-3 phút, nhả ra.
Làm 2-3 lần/ngày.
Cảnh báo: Không nuốt rượu rẻ quạt vì có thể gây kích ứng dạ dày mạnh và nguy cơ ngộ độc.
Tác dụng phụ của cây rẻ quạt cần được hiểu rõ trước khi sử dụng:
Rẻ quạt được ghi nhận là "hơi có độc" (微毒).
Thành phần gây độc chủ yếu là các glycoside và nhựa cây.
Việc dùng tươi với liều lượng lớn có thể gây:
Buồn nôn, nôn mửa
Đau bụng, tiêu chảy
Kích ứng niêm mạc dạ dày ruột
Chóng mặt, nhức đầu
Cách giảm độc tính:
Ngâm nước vo gạo: Ngâm rẻ quạt trong nước vo gạo 1-2 giờ trước khi dùng giúp loại bỏ đáng kể độc tố.
Nướng/phơi khô: Quá trình chế biến nhiệt giúp phân hủy một phần chất độc.
Dùng dạng khô: An toàn hơn rất nhiều so với dạng tươi.
Liều dùng xạ can trị ho an toàn:
Xạ can khô: 3-6g/ngày (tối đa 10g/ngày)
Rẻ quạt tươi: 15-20g/ngày (tối đa 20g/ngày)
Tuyệt đối không tự ý tăng liều nghĩ rằng "nhiều sẽ hiệu quả hơn".
Không sử dụng liên tục quá 1 tuần mà không có sự chỉ dẫn của thầy thuốc.
Trẻ em có dùng được cây rẻ quạt không?
Tuyệt đối KHÔNG hoặc CẨN TRỌNG với các đối tượng sau:
Phụ nữ mang thai:
Tuyệt đối cấm sử dụng vì có thể gây ảnh hưởng xấu đến thai nhi, nguy cơ sảy thai.
Phụ nữ đang cho con bú:
Cần tránh vì độc tính có thể tiết qua sữa mẹ.
Trẻ em dưới 6 tuổi:
Không nên tự ý dùng.
Chỉ sử dụng khi có sự chỉ định và giám sát chặt chẽ của bác sĩ Đông y có kinh nghiệm.
Nếu dùng, liều lượng phải giảm xuống còn 1/3 - 1/2 liều người lớn.
Người tỳ vị hư hàn, tiêu chảy mãn tính:
Rẻ quạt có tính hàn mạnh, sẽ làm tình trạng tiêu chảy nặng hơn.
Người không có thực hỏa (không có nhiệt độc thực sự):
Không nên dùng, có thể làm tổn thương khí huyết.
Rẻ quạt là một vị thuốc, không phải là rau ăn thông thường. Trước khi sử dụng, tốt nhất nên:
Tham khảo ý kiến của bác sĩ Đông y hoặc lương y có kinh nghiệm.
Đặc biệt quan trọng nếu bạn đang dùng thuốc điều trị bệnh mãn tính khác.
Khi có bất kỳ phản ứng bất thường nào, ngừng ngay và đi khám.
Tôi có thể dùng lá rẻ quạt thay cho thân rễ được không?
Thân rễ (củ) mới là bộ phận dùng làm thuốc chính, có dược tính và hàm lượng hoạt chất cao nhất. Lá rẻ quạt có thể dùng được nhưng tác dụng yếu hơn rất nhiều, không thay thế được thân rễ trong điều trị.
Rẻ quạt trị ho khan hay ho có đờm tốt hơn?
Cây rẻ quạt trị ho có đờm hiệu quả hơn, đặc biệt là ho có đờm vàng, đờm xanh do nhiệt độc, viêm họng sưng đau do nhiệt. Với ho khan do âm hư, khô háo thì rẻ quạt không phải lựa chọn tốt nhất vì tính hàn mạnh.
Làm sao để mua được xạ can (rẻ quạt khô) chất lượng?
Nên mua ở các nhà thuốc Đông y, phòng khám Y học cổ truyền uy tín, hoặc các cửa hàng dược liệu có giấy phép. Xạ can chất lượng có màu vàng nâu, không ẩm mốc, có mùi đặc trưng nhẹ.
Uống nước sắc rẻ quạt có vị gì?
Vị đắng, hơi khó uống. Có thể cho thêm một ít cam thảo hoặc mật ong (khi nước thuốc đã nguội xuống dưới 60°C) để bớt đắng.
Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium là thực phẩm bảo vệ sức khỏe với công dụng hỗ trợ cải thiện tình trạng ho, ho có đờm và hỗ trợ giảm đau họng, khản tiếng do viêm họng, viêm phế quản.
Sản phẩm chứa 140mg cao khô hỗn hợp tương đương thảo mộc thô gồm Thiên môn (rễ củ) 400mg, Mạch môn (rễ củ) 400mg, Xạ can (rẻ quạt) (thân rễ) 400mg, Kha tử (quả) 200mg — các vị thuốc quý trong y học cổ truyền có tính bổ phế, nhuận táo, hóa đờm; cùng cao khô Lá thường xuân 20mg và tinh dầu Bạc hà 5mg, Gừng 1mg, Húng chanh 0,5mg giúp làm dịu họng và thông đường thở. Tỷ lệ cao khô/thảo mộc thô là 1/10.
Đối tượng sử dụng: Trẻ em từ 6 tuổi và người lớn. Cách dùng: Ngậm từ từ trong miệng cho viên tan hết, không nhai, không nuốt nguyên viên.
*Lưu ý: Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Sản phẩm có thể mua tại các nhà thuốc trên toàn quốc hoặc đặt hàng trực tuyến tại website Công ty Titafa, hotline tư vấn 1900 2163.
Cách dùng cây rẻ quạt trị ho hiệu quả cần tuân thủ đúng liều lượng và cách chế biến. Bài thuốc từ cây xạ can rất hiệu nghiệm với viêm họng, ho có đờm nhưng do có độc tính nhẹ, cần đặc biệt cẩn trọng. Tham khảo thầy thuốc trước khi dùng, tuyệt đối không dùng cho phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ.
Cách dùng cây rẻ quạt trị ho hiệu quả cần tuân thủ đúng liều lượng và cách chế biến. Bài thuốc từ cây xạ can rất hiệu nghiệm với viêm họng, ho có đờm nhưng do có độc tính nhẹ, cần...
Ho khan có đờm là triệu chứng hỗn hợp phản ánh tình trạng viêm và tăng tiết dịch nhầy đặc.
Ho đờm có mùi tanh là dấu hiệu nhiễm khuẩn kỵ khí nặng, thường do áp xe phổi, giãn phế quản hoặc viêm phổi hoại tử.
Ho ra đờm xanh là dấu hiệu nhiễm khuẩn quan trọng do enzyme myeloperoxidase từ bạch cầu trung tính tạo ra. Đờm xanh là bệnh gì phụ thuộc vào triệu chứng - có thể từ viêm phế quản đến viêm phổi...
Ngứa họng ho có đờm là tổ hợp triệu chứng khó chịu khiến nhiều người thắc mắc nguyên nhân và cách trị ngứa họng ho có đờm hiệu quả.
