Thông tin sức khỏe

Hướng Dẫn Cách Chữa Ho Có Đờm Cho Trẻ Dưới 1 Tuổi An Toàn Tại Nhà

Ho có đờm ở trẻ sơ sinh và trẻ dưới 1 tuổi khiến nhiều bậc phụ huynh lo lắng.

Các cách chữa ho có đờm cho trẻ dưới 1 tuổi cần đặc biệt an toàn vì đây là lứa tuổi nhạy cảm, không thể dùng nhiều loại thuốc. Bài viết này hướng dẫn chi tiết các biện pháp vật lý, mẹo dân gian lành tính và dấu hiệu cần đi khám ngay.

Hướng Dẫn Cách Chữa Ho Có Đờm Cho Trẻ Dưới 1 Tuổi An Toàn Tại Nhà

Hiểu về ho có đờm ở trẻ dưới 1 tuổi: Tại sao bé dễ bị và khó khạc?

Ho có đờm là phản ứng tự nhiên của cơ thể để đẩy dịch nhầy ra khỏi đường thở, bảo vệ phổi khỏi tắc nghẽn.​

Lý do trẻ dưới 1 tuổi dễ bị nặng

  • Đường thở hẹp: Đường hô hấp của trẻ sơ sinh rất nhỏ, dễ bị tắc nghẽn bởi đờm.​

  • Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện: Trẻ dễ mắc các bệnh hô hấp do vi khuẩn, virus.​

  • Cơ ho yếu: Trẻ chưa biết cách khạc đờm chủ động như người lớn, đờm dễ tích tụ gây nghẹt mũi, khó thở.​

Mục tiêu chính khi chăm sóc bé không phải là "dập tắt" cơn ho, mà là giúp bé làm loãng đờm và tống đờm ra ngoài một cách dễ dàng nhất.​

Nguyên tắc an toàn khi chữa ho cho trẻ dưới 1 tuổi

Không tự ý dùng thuốc

Không được tự ý cho trẻ dùng kháng sinh, siro ho hoặc thuốc long đờm không có chỉ định của bác sĩ. Thuốc ho cho trẻ dưới 2 tuổi rất hạn chế và chỉ được dùng khi bác sĩ kê đơn.​

KHÔNG dùng mật ong cho trẻ dưới 12 tháng

Tuyệt đối không cho trẻ dưới 1 tuổi dùng mật ong vì nguy cơ ngộ độc botulinum—vi khuẩn có thể gây liệt cơ nghiêm trọng ở trẻ sơ sinh.​

Ưu tiên biện pháp vật lý và bú mẹ

Các biện pháp vật lý như hút mũi, vỗ rung long đờm, tăng độ ẩm là an toàn nhất. Tăng cường cho bé bú mẹ để cung cấp kháng thể và nước, giúp loãng đờm, tăng đề kháng.​

Nguyên tắc an toàn khi chữa ho cho trẻ dưới 1 tuổi

Các biện pháp vật lý hỗ trợ hô hấp giảm ho đờm cho bé dưới 1 tuổi

1. Nhỏ và hút mũi bằng nước muối sinh lý

Có nên hút mũi cho trẻ khi bị ho có đờm? Đây là biện pháp quan trọng và an toàn nhất vì hầu hết đờm ở họng của trẻ sơ sinh là do dịch mũi chảy xuống. Làm sạch mũi sẽ giảm ho đáng kể.​

Lý do: Dịch mũi chảy xuống họng gây ho phản xạ. Vệ sinh mũi giúp thông thoáng đường thở, loãng đờm và giảm ho.​

Hướng dẫn chi tiết:

  1. Tư thế: Đặt bé nằm ngửa hoặc nghiêng đầu nhẹ ra sau.

  2. Nhỏ nước muối: Nhỏ 1-2 giọt nước muối sinh lý 0,9% vào mỗi lỗ mũi.​

  3. Chờ vài giây: Để nước muối làm loãng dịch mũi.

  4. Hút mũi:

    • Dùng dụng cụ hút mũi chữ U (an toàn cho trẻ sơ sinh) hoặc máy hút mũi nhẹ nhàng.

    • Không hút quá mạnh, chỉ hút đủ để lấy dịch mũi ra ngoài.​

Tần suất: 2-3 lần/ngày, đặc biệt trước khi bú và trước khi ngủ để bé dễ thở, ăn ngon và ngủ yên.​

Lưu ý: Làm đúng kỹ thuật, không lạm dụng. Hút mũi nhiều có thể làm niêm mạc mũi khô và kích ứng, nhưng nếu làm đúng cách và chỉ khi có nhiều dịch mũi thì hoàn toàn an toàn.​

2. Kỹ thuật vỗ rung long đờm đúng cách

Cách vỗ rung long đờm cho trẻ sơ sinh là kỹ thuật vật lý trị liệu giúp bong đờm dính bám thành phế quản, giúp bé dễ tống đờm ra ngoài.​

Lý do: Tác động cơ học giúp các mảng đờm bám dính vào thành phế quản bong ra, di chuyển lên họng để bé khạc hoặc nuốt vào dạ dày (không nguy hiểm).​

Hướng dẫn chi tiết:

Thời điểm vàng:

  • Vỗ trước bữa ăn hoặc sau ăn ít nhất 1-2 giờ để tránh nôn trớ.​

  • Vỗ vào buổi sáng sau khi ngủ dậy (đờm tích tụ nhiều nhất).​

Tư thế:

  • Cho bé nằm nghiêng một bên.

  • Hoặc vắt bé trên đùi mẹ, đầu thấp hơn mông (tư thế này giúp dẫn lưu đờm tốt nhất).​

  • Có thể cho bé ngồi cúi đầu về phía trước (trẻ lớn hơn).​

Kỹ thuật tay:

  • Khum bàn tay lại (tạo hình chén), KHÔNG để bàn tay phẳng.

  • Dùng lực cổ tay (không dùng lực cánh tay) vỗ nhẹ và đều vào vùng phổi của bé (từ ngang lưng trở lên).

  • Tạo ra tiếng "bộp bộp", cảm giác lồng ngực của trẻ sẽ rung lên từng nhịp.​

  • Tránh vỗ vào: Xương sống, vùng dạ dày, vùng tim.​

Thời gian: 10-15 phút/lần, 2-3 lần/ngày.​

Lưu ý: Làm đúng kỹ thuật khum tay sẽ tạo ra áp lực không khí, trẻ không hề đau mà còn cảm giác thoải mái, thích thú. Nếu vỗ bằng bàn tay phẳng sẽ làm bé đau.​

3. Duy trì độ ẩm không khí

Cách long đờm cho bé dưới 1 tuổi hiệu quả là duy trì độ ẩm phòng ở mức 40-60%.​

Lý do: Không khí ẩm giúp làm dịu đường thở, không làm đờm bị khô đặc lại, giúp đờm loãng và dễ tống ra.​

Cách làm:

  • Máy tạo độ ẩm/máy phun sương mát (cool-mist): An toàn cho trẻ, chạy máy cả ngày và đêm trong phòng bé ngủ.​

  • Đặt chậu nước trong phòng (nếu không có máy).

  • Xông hơi nhẹ khi tắm: Cho bé tắm trong phòng kín, hơi nước ấm sẽ giúp thông đường thở (cẩn thận nhiệt độ nước, không để bé bị bỏng).​

Các biện pháp vật lý hỗ trợ hô hấp giảm ho đờm cho bé dưới 1 tuổi

Các mẹo dân gian trị ho cho bé dưới 1 tuổi lành tính được phép áp dụng (cẩn trọng)

Lưu ý quan trọng: Các mẹo dân gian chỉ áp dụng cho bé từ 6 tháng trở lên và phải bắt đầu với lượng rất nhỏ, quan sát phản ứng của bé.​

4. Lá hẹ hấp đường phèn

Lá hẹ hấp đường phèn cho trẻ sơ sinh (từ 6 tháng trở lên) là bài thuốc dân gian trị ho cho trẻ sơ sinh rất lành tính, được nhiều thế hệ áp dụng.​

Lý do: Lá hẹ chứa allicin, odorin, sulfit có tác dụng kháng khuẩn nhẹ, tiêu đờm, giảm viêm hô hấp, trị ho do nhiễm lạnh, ho có đờm khò khè.​

Cách làm:

  1. Lấy 5-7 lá hẹ tươi, rửa sạch, cắt khúc nhỏ (khoảng 10g).

  2. Cho vào chén/tô nhỏ, trộn với 1 muỗng cà phê đường phèn.

  3. Hấp cách thủy 10-15 phút.

  4. Chắt lấy nước, để nguội vừa phải.​

Cách dùng:

  • Cho bé uống 1 muỗng cà phê (5ml)/lần, 2-3 lần/ngày.

  • Dùng liên tục 3-5 ngày.​

Lưu ý: Chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng trở lên. Không dùng quá liều, quan sát xem bé có nôn trớ hoặc dị ứng không.​

5. Húng chanh (tía tô) hấp đường phèn

Tương tự lá hẹ, húng chanh (tía tô) cũng rất lành tính, có tác dụng giảm ho, thông mũi, kháng khuẩn nhẹ.​

Cách làm:

  1. Lá húng chanh/tía tô rửa sạch.

  2. Hấp với đường phèn 10-15 phút.

  3. Lọc lấy nước, cho bé uống ấm.

Cách dùng: 1 muỗng cà phê/lần, 2-3 lần/ngày (trẻ từ 6 tháng trở lên).​

4 mẹo thêm hỗ trợ giảm đờm cho trẻ sơ sinh

Massage lòng bàn chân với dầu tràm/bạc hà

Massage lòng bàn chân cho bé bằng tinh dầu tràm hoặc bạc hà pha loãng (1:10 với dầu nền như dầu dừa) giúp làm loãng đờm, giữ ấm cơ thể. Sau khi massage, mặc tất cho bé để giữ ấm.​

Tắm nước ấm

Tắm nước ấm (không nóng quá 38-40°C) giúp thư giãn, hơi nước ấm hỗ trợ thông đường thở. Có thể thêm vài giọt tinh dầu tràm vào nước tắm (trẻ từ 6 tháng trở lên).​

Kê cao đầu khi ngủ

Kê cao đầu giường hoặc đặt gối mỏng dưới đệm nệm (không đặt gối trực tiếp dưới đầu bé) giúp giảm dịch mũi chảy xuống họng, bớt ho đêm và bé ngủ ngon hơn.​

Lưu ý khi áp dụng các mẹo dân gian

Các công thức thảo dược phải phù hợp lứa tuổi

  • Không dùng mật ong cho trẻ dưới 12 tháng.​

  • Không dùng gừng, tỏi liều cao hoặc ăn sống cho trẻ sơ sinh vì gây kích ứng dạ dày.

  • Các loại lá như lá hẹ, tía tô chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng trở lên, liều lượng nhỏ.​

Cảnh báo xông hơi/tắm nước nóng

  • Nhiệt độ nước tắm không quá 40°C.

  • Xông hơi cần giữ khoảng cách an toàn, tránh bỏng da non của bé.

  • Không xông quá lâu (5-10 phút là đủ).​

Massage nhẹ nhàng

  • Không vỗ mạnh, không ấn vào xương hoặc vùng dạ dày.

  • Tránh massage/vỗ ngay sau khi bé bú no, phải chờ ít nhất 1-2 giờ.​

4 mẹo thêm hỗ trợ giảm đờm cho trẻ sơ sinh

Dinh dưỡng và chăm sóc hàng ngày cho trẻ dưới 1 tuổi bị ho

Tăng cường cho bé bú mẹ

Trị ho có đờm cho trẻ sơ sinh quan trọng nhất là cho bé bú mẹ nhiều hơn.​

Lý do:

  • Sữa mẹ cung cấp kháng thể tự nhiên, tăng đề kháng.

  • Nước trong sữa mẹ giúp loãng đờm, giữ ẩm đường thở.

  • Cho bé bú nhiều cữ nhỏ để tránh nôn trớ khi ho.​

Bổ sung nước (trẻ từ 6 tháng)

Nếu bé đã ăn dặm (từ 6 tháng), có thể cho uống thêm nước lọc ấm từng ngụm nhỏ giữa các bữa để loãng đờm.​

Câu hỏi thường gặp

1. Có nên cho bé dưới 1 tuổi uống mật ong không?

TUYỆT ĐỐI KHÔNG. Mật ong chứa bào tử vi khuẩn Clostridium botulinum có thể gây ngộ độc nghiêm trọng, thậm chí tử vong ở trẻ dưới 12 tháng. Hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh chưa đủ mạnh để tiêu diệt vi khuẩn này.​

2. Hút mũi nhiều có làm tổn thương niêm mạc mũi của bé không?

Nếu làm đúng kỹ thuật (nhẹ nhàng, không hút quá mạnh, chỉ hút khi có nhiều dịch mũi), hút mũi hoàn toàn an toàn và không gây tổn thương. Chỉ nên hút 2-3 lần/ngày, không lạm dụng.​

3. Vỗ rung có làm bé đau không?

Không, nếu làm đúng kỹ thuật khum tay (tạo hình chén) và dùng lực cổ tay. Kỹ thuật này tạo ra áp lực không khí, không gây đau. Nếu vỗ bằng bàn tay phẳng hoặc dùng lực cánh tay sẽ làm bé đau và khóc.​

4. Có nên cho bé uống siro ho mua ở hiệu thuốc không?

Tuyệt đối không tự ý dùng. Thuốc ho cho trẻ dưới 2 tuổi rất hạn chế, có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng. Chỉ dùng khi bác sĩ nhi khoa kê đơn cụ thể.​

5. Trẻ 6 tháng ho có đờm phải làm sao?

Trẻ 6 tháng ho có đờm phải làm sao? Áp dụng các biện pháp:

  • Hút mũi bằng nước muối sinh lý 2-3 lần/ngày.

  • Vỗ rung long đờm đúng kỹ thuật.

  • Tăng độ ẩm phòng.

  • Cho bú mẹ nhiều hơn.

  • Có thể thử lá hẹ hấp đường phèn (liều nhỏ).

  • Nếu ho kéo dài >3 ngày, sốt, khó thở, cần đi khám ngay.​

6. Khi nào ho có đờm cần đi khám thay vì tự trị tại nhà?

Cần đưa bé đi khám ngay nếu:

  • Ho kéo dài hơn 3-5 ngày không giảm.

  • Đờm có màu vàng đậm, xanh, hoặc lẫn máu.

  • Sốt cao ≥38°C ở trẻ dưới 3 tháng, hoặc ≥39°C ở trẻ lớn hơn.

  • Khó thở, thở nhanh, thở rít, tím tái môi.

  • Bé bỏ bú, li bì, quấy khóc không ngừng.

  • Có dấu hiệu lõm ngực khi thở (nguy hiểm).​

Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa – hỗ trợ giảm ho đờm hiệu quả (cho trẻ từ 6 tuổi trở lên)

Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium là thực phẩm bảo vệ sức khỏe do Titafa sản xuất, hỗ trợ bổ phổi, giảm ho, giảm đờm, giảm đau rát họng, khàn tiếng do viêm họng, viêm phế quản.

4 mẹo thêm hỗ trợ giảm đờm cho trẻ sơ sinh

 Sản phẩm chứa 140mg cao khô hỗn hợp tương đương thảo mộc thô gồm Thiên môn (400mg), Mạch môn (400mg), Xạ can (400mg), Kha tử (200mg), kết hợp cao khô Lá thường xuân (20mg) và các tinh dầu tự nhiên: Bạc hà (5mg), Gừng (1mg), Húng chanh (0,5mg). Các thành phần này giúp làm dịu cổ họng, hỗ trợ long đờm và cải thiện chức năng hô hấp. 

Sản phẩm phù hợp cho trẻ em từ 6 tuổi trở lên và người lớn bị ho, ho có đờm, đau rát họng, khàn tiếng do viêm họng, viêm phế quản; cách dùng là ngậm từ từ trong miệng 1-2 viên/lần, 3-4 lần/ngày, không nhai hoặc nuốt nguyên viên. 

Lưu ý quan trọng: Đây là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, không phải là thuốc và không thể thay thế thuốc trị bệnh. Sản phẩm KHÔNG dành cho trẻ dưới 6 tuổi.​

Kết luận

Các cách chữa ho có đờm cho trẻ dưới 1 tuổi an toàn nhất là biện pháp vật lý: hút mũi bằng nước muối sinh lý, vỗ rung long đờm đúng kỹ thuật, tăng độ ẩm không khí và cho bé bú mẹ nhiều hơn. 

Các bài thuốc dân gian trị ho cho trẻ sơ sinh như lá hẹ hấp đường phèn chỉ nên áp dụng cho trẻ từ 6 tháng trở lên với liều lượng nhỏ. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hoặc mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi. Nếu ho kéo dài, sốt cao, khó thở, cần đi khám ngay. 

Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium có thể mua tại các nhà thuốc, quầy thuốc trên toàn quốc hoặc đặt hàng trực tuyến tại website cửa hàng Titafa, hotline tư vấn 1900 2163.