- Tư vấn sản phẩm: 1900 2163
Trẻ ho khò khè nhưng không sốt không có nghĩa là bệnh nhẹ. Tình trạng này có thể liên quan đến viêm tiểu phế quản, hen suyễn, chảy dịch mũi sau, trào ngược hoặc dị vật đường thở. Bài viết sẽ giúp cha mẹ hiểu trẻ ho khò khè là bệnh gì, cách theo dõi nhịp thở, mức độ khò khè, khả năng ăn bú và những dấu hiệu cần đưa bé đi khám hoặc cấp cứu ngay.
Khò khè là âm thanh rít, ran hoặc như tiếng huýt nhẹ phát ra khi trẻ thở. Âm thanh này thường xuất hiện khi luồng khí đi qua đường thở bị hẹp, bị cản trở hoặc có nhiều dịch nhầy. Ở trẻ nhỏ, đường thở vốn hẹp hơn người lớn nên chỉ cần sưng nề nhẹ, co thắt phế quản hoặc đờm đặc cũng có thể tạo ra tiếng khò khè.
Trẻ ho khò khè nhưng không sốt không đồng nghĩa với việc bệnh nhẹ. Sốt chỉ là một phản ứng của cơ thể, thường gặp khi có nhiễm trùng, nhưng không phải bệnh hô hấp nào cũng gây sốt. Nhiều tình trạng gây tắc nghẽn đường thở vẫn có thể diễn ra mà thân nhiệt của trẻ hoàn toàn bình thường.
Cơ chế gây khò khè thường liên quan đến 4 yếu tố chính: co thắt đường thở như trong hen suyễn, sưng nề niêm mạc như trong viêm tiểu phế quản, đờm đặc ứ lại trong phế quản hoặc có dị vật làm cản trở luồng khí. Vì vậy, điều cha mẹ cần tập trung quan sát không chỉ là bé có sốt hay không, mà là bé có thở nhanh, thở rút lõm ngực, tím tái, bú kém hay li bì hay không.
Nhiều bệnh lý hô hấp ở trẻ không gây sốt nhưng lại gây tắc nghẽn đường thở, đây mới là điểm cha mẹ cần đặc biệt lưu ý. Theo hướng dẫn của American Academy of Pediatrics, viêm tiểu phế quản ở trẻ nhỏ có thể biểu hiện bằng ho, khò khè, thở nhanh và tăng công thở như phập phồng cánh mũi hoặc co lõm lồng ngực.
Viêm tiểu phế quản là nguyên nhân thường gặp ở trẻ dưới 2 tuổi, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Bệnh thường do virus, trong đó RSV là một trong những tác nhân phổ biến. Khi các tiểu phế quản bị viêm, sưng nề và tăng tiết dịch, bé có thể ho, thở khò khè, nghẹt mũi, bú kém hoặc thở nhanh.
Ở giai đoạn đầu, bé có thể chỉ ho nhẹ, sổ mũi, khò khè nhưng chưa sốt hoặc chỉ sốt rất nhẹ. Vì vậy, trẻ ho khò khè không sốt vẫn cần được theo dõi sát, nhất là trẻ dưới 6 tháng tuổi, trẻ sinh non, trẻ có bệnh tim phổi bẩm sinh hoặc sức đề kháng yếu.
Dấu hiệu trẻ bị hen suyễn/viêm tiểu phế quản đôi khi khá giống nhau, đều có thể gây ho, khò khè và khó thở. Viêm tiểu phế quản thường gặp hơn ở trẻ nhỏ sau một đợt cảm lạnh, trong khi hen suyễn thường có tính tái phát hoặc liên quan đến dị ứng, thời tiết, bụi, lông thú, khói thuốc.
Hen suyễn là tình trạng viêm mạn tính đường thở, khiến phế quản dễ co thắt khi gặp yếu tố kích thích. Ở một số trẻ, biểu hiện không phải là cơn khó thở dữ dội mà là ho dai dẳng, ho nhiều về đêm, ho khi chạy nhảy, khi thay đổi thời tiết hoặc khi tiếp xúc với dị nguyên.
Trẻ ho khò khè về đêm là dấu hiệu cha mẹ không nên xem nhẹ, đặc biệt nếu bé thường xuyên tỉnh giấc vì ho, thở rít, nặng ngực hoặc có tiền sử chàm da, viêm mũi dị ứng, dị ứng thức ăn, gia đình có người bị hen. Ho khò khè tái diễn thường liên quan đến tình trạng hẹp và co thắt đường thở, trong đó hen là một nguyên nhân quan trọng ở trẻ em.
Với hen suyễn, việc tự mua thuốc ho hoặc tự dùng thuốc khí dung không theo chỉ định có thể làm chậm trễ điều trị đúng. Trẻ cần được bác sĩ thăm khám, đánh giá tiền sử, tần suất cơn ho khò khè và chỉ định thuốc phù hợp nếu cần.
Trào ngược dạ dày thực quản cũng có thể là nguyên nhân khiến bé ho và khò khè, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Khi dịch vị hoặc thức ăn trào ngược lên thực quản, vùng họng và đường thở có thể bị kích ứng, khiến trẻ ho, ọc sữa, nôn trớ, khò khè sau bú hoặc khi nằm.
Trẻ bị trào ngược thường ho nhiều hơn sau ăn, khi nằm đầu thấp hoặc về đêm. Một số bé không sốt, vẫn chơi bình thường nhưng hay ho khan, khò khè nhẹ, ọc sữa, chậm tăng cân hoặc quấy khóc sau bú.
Trong trường hợp nghi ngờ trào ngược, cha mẹ nên chia nhỏ cữ bú, giữ bé ở tư thế đầu cao sau ăn, tránh ép bé bú quá no và theo dõi cân nặng. Nếu bé nôn ói nhiều, sặc sữa, tím tái, chậm tăng cân hoặc khò khè kéo dài, cần đưa bé đi khám.
Chảy dịch mũi sau xảy ra khi dịch nhầy từ mũi xoang chảy xuống thành sau họng, khiến trẻ ho, khịt mũi, vướng đờm và nghe như có tiếng khò khè ở cổ họng. Tình trạng này thường gặp khi bé bị viêm mũi, viêm xoang, dị ứng thời tiết hoặc sau một đợt cảm lạnh.
Nhiều phụ huynh nhầm tiếng đờm ở họng với khò khè ở phổi. Nếu tiếng “khò khè” chủ yếu nghe ở vùng cổ, bé vẫn thở đều, không rút lõm ngực, không tím tái, có thể nguyên nhân đến từ dịch mũi sau. Tuy nhiên, nếu trẻ thở rít, thở nhanh, mệt hoặc tiếng khò khè phát ra từ lồng ngực, cần thận trọng hơn.
Với trẻ ho khò khè có đờm, việc vệ sinh mũi đúng cách, làm loãng dịch nhầy và giữ môi trường sạch là rất quan trọng. Không nên tự ý dùng thuốc long đờm, thuốc kháng histamin hoặc thuốc ho cho trẻ nhỏ nếu chưa có hướng dẫn từ bác sĩ.
Dị vật đường thở là nguyên nhân nguy hiểm cần nghĩ đến nếu trẻ đột ngột ho sặc sụa, khò khè, tím tái, khó thở sau khi ăn, chơi đồ chơi nhỏ hoặc ngậm vật lạ. Trẻ có thể không sốt, nhưng tình trạng tắc nghẽn đường thở có thể diễn tiến rất nhanh.
Nếu bé đang chơi hoặc ăn mà bất ngờ ho dữ dội, thở rít, không khóc được, tím môi, cha mẹ cần xử trí cấp cứu dị vật đường thở theo hướng dẫn y tế và gọi cấp cứu ngay. Tuyệt đối không cố móc họng khi không nhìn thấy dị vật vì có thể đẩy dị vật vào sâu hơn.
Đây là phần cha mẹ cần ghi nhớ kỹ nhất. Trẻ ho khò khè nhưng không sốt vẫn có thể cần cấp cứu nếu xuất hiện dấu hiệu suy hô hấp hoặc dấu hiệu toàn thân bất thường. Không nên chờ trẻ sốt cao mới đưa đi viện.
Cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay nếu bé có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
Trẻ thở nhanh, thở gấp, thở hổn hển hoặc có vẻ phải gắng sức để thở. Cánh mũi phập phồng theo từng nhịp thở. Khi hít vào, phần dưới xương sườn, hõm ức hoặc vùng cổ bị lõm sâu vào trong, còn gọi là co lõm lồng ngực.
Ngoài ra, môi, đầu ngón tay hoặc da quanh miệng tím tái là dấu hiệu thiếu oxy nguy hiểm. Trẻ thở rên, ngừng thở từng cơn, không thể nói, khóc yếu hoặc bú vài ngụm đã phải dừng để thở cũng cần được can thiệp y tế khẩn cấp.
Các khuyến cáo nhi khoa đều nhấn mạnh rằng thở nhanh, co lõm lồng ngực, phập phồng cánh mũi, tím môi, li bì hoặc bú kém là những dấu hiệu cần được đánh giá y tế ngay, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
Không chỉ nhịp thở, tình trạng toàn thân của trẻ cũng rất quan trọng. Nếu trẻ bỏ bú, bỏ ăn, nôn ói nhiều, không uống được nước, tiểu ít, li bì, khó đánh thức hoặc lừ đừ hơn bình thường, cha mẹ không nên tiếp tục theo dõi tại nhà.
Trẻ quấy khóc dữ dội, không thể nằm yên, liên tục bứt rứt hoặc có vẻ mệt lả cũng là dấu hiệu đáng lo. Với trẻ sơ sinh dưới 3 tháng tuổi, chỉ cần ho khò khè kèm bú kém, thở bất thường hoặc thay đổi sắc da cũng nên đưa đi khám sớm.
Khi trẻ vẫn tỉnh táo, bú/ăn được, không thở nhanh, không co lõm ngực, không tím tái và khò khè mức độ nhẹ, cha mẹ có thể chăm sóc hỗ trợ tại nhà. Tuy nhiên, chăm sóc tại nhà không thay thế cho thăm khám nếu triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc nặng dần.
Vệ sinh mũi là bước quan trọng trong cách trị ho khò khè cho bé tại nhà, đặc biệt khi bé nghẹt mũi, sổ mũi hoặc có dịch nhầy chảy xuống họng. Cha mẹ có thể nhỏ nước muối sinh lý vào từng bên mũi, sau đó hút mũi nhẹ nhàng nếu bé còn nhỏ và chưa biết xì mũi.
Không nên hút mũi quá nhiều lần trong ngày vì có thể làm niêm mạc mũi bị kích ứng. Với trẻ lớn, có thể hướng dẫn bé xì mũi từng bên, uống nước ấm và súc miệng bằng nước muối loãng nếu phù hợp độ tuổi.
Nếu đờm đặc, cần ưu tiên làm loãng đờm bằng cách cho trẻ uống đủ nước, bú mẹ nhiều hơn, giữ phòng thoáng và tránh không khí quá khô. Không tự ý dùng thuốc tiêu đờm, thuốc giãn phế quản hoặc kháng sinh khi chưa được bác sĩ kê đơn.
Môi trường là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng khò khè. Cha mẹ nên giữ phòng ngủ sạch, thoáng, tránh bụi, lông thú, mùi nước hoa, khói nhang, khói bếp và đặc biệt là khói thuốc lá. Khói thuốc có thể làm đường thở của trẻ kích ứng mạnh hơn, khiến cơn ho và khò khè kéo dài.
Độ ẩm phòng nên được duy trì ở mức dễ chịu, tránh quá khô hoặc quá ẩm. Nếu dùng máy tạo độ ẩm, cần vệ sinh thường xuyên để tránh nấm mốc và vi khuẩn phát triển. Trẻ có thể nằm máy lạnh nhưng nên chỉnh nhiệt độ khoảng 26–27 độ C, tránh để gió thổi trực tiếp vào mặt, ngực hoặc lưng bé.
Với trẻ còn bú mẹ, nên tăng số lần bú nhưng giảm lượng mỗi cữ nếu bé dễ nôn trớ hoặc mệt khi bú. Với trẻ lớn hơn, nên cho ăn thức ăn mềm, ấm, dễ nuốt như cháo, súp, canh, tránh đồ chiên rán, quá lạnh hoặc quá ngọt.
Chia nhỏ bữa ăn giúp bé đỡ mệt và hạn chế nguy cơ trào ngược. Sau ăn, nên cho bé ngồi hoặc bế đầu cao khoảng 20–30 phút, đặc biệt nếu bé có biểu hiện ho nhiều sau bú hoặc sau ăn.
Nghỉ ngơi đầy đủ cũng giúp cơ thể phục hồi tốt hơn. Khi ngủ, có thể kê cao phần đầu và vai nhẹ nhàng bằng cách nâng đầu giường hoặc đặt khăn dưới nệm, không nên kê gối quá cao trực tiếp dưới cổ trẻ nhỏ vì có thể gây gập cổ và khó thở hơn.
Với câu hỏi bé bị ho khò khè phải làm sao, câu trả lời an toàn nhất là: chăm sóc hỗ trợ nếu bé nhẹ, nhưng phải đi khám nếu khò khè lần đầu, khò khè kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc đi kèm bất kỳ dấu hiệu khó thở nào.
Không tự ý dùng thuốc khí dung, thuốc giãn phế quản, corticoid, kháng sinh hoặc thuốc ho người lớn cho trẻ. Những thuốc này cần được bác sĩ chỉ định dựa trên nguyên nhân cụ thể. Khò khè do hen, viêm tiểu phế quản, dị vật hay trào ngược sẽ có hướng xử trí khác nhau, dùng sai thuốc có thể khiến tình trạng bị che lấp hoặc nặng hơn.
Nếu bé khò khè lần đầu, khò khè kèm khó thở, thở nhanh, bú kém, tím tái hoặc lừ đừ, hãy đưa bé đi khám bác sĩ ngay để được chẩn đoán chính xác.
Trong quá trình chăm sóc trẻ ho, khò khè hoặc có cảm giác vướng đờm, cha mẹ thường quan tâm đến các giải pháp hỗ trợ làm dịu cổ họng và giảm khó chịu đường hô hấp trên. Bên cạnh việc vệ sinh mũi họng, giữ môi trường sạch và theo dõi dấu hiệu thở bất thường, các sản phẩm hỗ trợ chăm sóc cổ họng phù hợp cũng có thể được cân nhắc cho đúng đối tượng sử dụng.
Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa là sản phẩm sức khỏe dạng kẹo ngậm, được thiết kế nhằm hỗ trợ chăm sóc cổ họng, hỗ trợ làm dịu họng và giảm cảm giác khó chịu do ho, khô rát họng hoặc có đờm. Thành phần chính của sản phẩm là Xuyên Tâm Liên, kết hợp cùng các thành phần thảo dược hỗ trợ khác theo công thức của sản phẩm. Cách phối hợp này phù hợp với nhu cầu chăm sóc vùng họng trong những thời điểm thời tiết thay đổi, cổ họng dễ khô rát, kích ứng hoặc khó chịu.
Sản phẩm phù hợp cho người có nhu cầu hỗ trợ làm dịu cổ họng, người thường xuyên cảm thấy khô họng, rát họng, ho nhẹ, vướng đờm hoặc cần chăm sóc cổ họng hằng ngày. Khi sử dụng cho trẻ em, cha mẹ cần đọc kỹ hướng dẫn trên bao bì, tuân thủ đúng độ tuổi khuyến nghị và không dùng cho trẻ quá nhỏ nếu bé chưa có khả năng ngậm an toàn để tránh nguy cơ hóc, sặc.
Cách dùng thông thường là ngậm để sản phẩm tan từ từ trong miệng, giúp các thành phần tiếp xúc trực tiếp với vùng họng. Không nên nhai nuốt vội, không dùng quá liều khuyến nghị và không sử dụng nếu trẻ có tiền sử dị ứng với bất kỳ thành phần nào của sản phẩm. Với trường hợp trẻ ho khò khè, khó thở, thở nhanh, co lõm ngực, tím môi, bỏ bú hoặc li bì, cần ưu tiên đưa trẻ đi khám ngay thay vì chỉ dùng sản phẩm hỗ trợ tại nhà.
Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa nên được xem là một phần hỗ trợ trong chăm sóc cổ họng, không thay thế các biện pháp y tế khi trẻ có dấu hiệu bệnh lý hô hấp nghiêm trọng.
Lưu ý: Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Bé vẫn có thể nằm máy lạnh nếu phòng sạch, nhiệt độ phù hợp và không để gió thổi trực tiếp vào người. Nhiệt độ nên duy trì khoảng 26–27 độ C. Nếu không khí quá khô, có thể cân nhắc dùng máy tạo độ ẩm nhưng cần vệ sinh máy thường xuyên để tránh nấm mốc.
Máy khí dung giúp đưa thuốc trực tiếp vào đường thở dưới dạng hạt sương nhỏ, thường được dùng khi bác sĩ cần làm giãn phế quản hoặc giảm co thắt đường thở. Tuy nhiên, không phải trẻ khò khè nào cũng cần khí dung. Cha mẹ không nên tự mua thuốc khí dung cho bé nếu chưa có chỉ định.
Hen suyễn cần được bác sĩ đánh giá dựa trên triệu chứng, tiền sử tái phát, yếu tố dị ứng, tiền sử gia đình và đáp ứng với điều trị. Với trẻ lớn, bác sĩ có thể chỉ định đo chức năng hô hấp. Nếu trẻ ho khò khè tái đi tái lại, ho về đêm hoặc ho khi vận động, nên đưa bé đi khám chuyên khoa hô hấp.
Mật ong có thể giúp làm dịu họng và giảm ho nhẹ ở trẻ trên 1 tuổi, nhưng không trị được tình trạng tắc nghẽn đường thở do hen suyễn, viêm tiểu phế quản hoặc dị vật. Tuyệt đối không dùng mật ong cho trẻ dưới 12 tháng tuổi vì nguy cơ ngộ độc botulinum.
Trẻ ho khò khè nhưng không sốt không nên được xem là tình trạng đơn giản. Không sốt chỉ là một biểu hiện lâm sàng, trong khi mức độ nguy hiểm phụ thuộc nhiều hơn vào nhịp thở, khả năng ăn bú, sắc da và tình trạng tỉnh táo của trẻ. Cha mẹ có thể chăm sóc tại nhà khi bé nhẹ, nhưng cần đưa trẻ đi khám ngay nếu khò khè lần đầu, kéo dài, tái phát hoặc kèm dấu hiệu khó thở.
Sản phẩm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa có thể mua tại các nhà thuốc, quầy thuốc trên toàn quốc hoặc đặt hàng trực tuyến tại website nhãn hàng Titafa, hotline tư vấn 1900 2163.
------------------
Xem thêm:
1. Bé Bị Ho, Sổ Mũi Nên Uống Gì? 7+ Thức Uống Hỗ Trợ Phục Hồi Tại Nhà
2. Trẻ Bị Ho Về Đêm: Nguyên Nhân và 10 Cách Giúp Con Ngủ Ngon
3. Trẻ Bị Ho Về Đêm: Nguyên Nhân và 10 Cách Giúp Con Ngủ Ngon Giấc
Ho do hen suyễn là gì? Nhận biết cơn ho hen, phân biệt với ho thông thường và cách kiểm soát hen hiệu quả.
Bé ho khò khè không sốt có nguy hiểm? Xem nguyên nhân, cách chăm sóc tại nhà và dấu hiệu cần cấp cứu ngay.
Viêm amidan ho có đờm là dấu hiệu gì? Tìm hiểu nguyên nhân gây đờm, cách tiêu đờm tại nhà và khi nào cần dùng kháng sinh.
Viêm amidan gây ho dai dẳng? Tìm hiểu cơ chế gây ho, dấu hiệu nhận biết và khi nào cần phẫu thuật amidan.
Viêm họng có đờm: nguyên nhân, cách tiêu đờm, giảm đau họng tại nhà và dấu hiệu cần đi khám.
